Forumi Shqiptar  

Get paid to share your links!
Click to log in with Facebook

Kthehu pas   Forumi Shqiptar > Kulturė - Art - Dije > Letėrsia shqipėtare dhe botėrore > Kritika letrare

Regjistrohuni Falas Temat e Forumi Shqiptar Modifikoni Panelin e Anetarit Shikoni koleksionin tone te videove Provoni inteligjencen tuaj Mbi 400 lojra te ndryshme Programe te ndryshme per shkarkim Postimet e reja ne Forumin Shqiptar Kontaktoni Administratorin e Faqes Lidhuni me llogarine tuaj ne Facebook

Posto temė tė re Pėrgjigje
 
Shpėrndaje nė facebook Paneli i temės Paraqitja
Vjetėr 25-08-2009, 08:28   #1
whisper
sanguin
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 156
Pėlqime: 2
Pėlqyer 30 herė nė 20 postime
Rep: 646
whisper is on a distinguished road
Points: 68,205
Pikėt nė bankė: 81,586
Total Points: 149,791
Gabim “Poezi? Proze? Proze Poetike?”

Lexova ne nje teme tjeter nje koment te mikut tone Cedrus dhe mora shkas per te hapur kete teme me nje diskutim letrar mbi nje problematike qe mendoj se paraqet interes, si per krijuesit ashtu edhe per lexuesit e interesuar.

“Poezi? Proze? Proze Poetike?”

Jane disa nga pyetjet qe kane shqetesuar dhe akoma edhe sot shqetesojne kritiken letrare dhe lexuesit e artit poetik qekur Sharl Bodler dhe Aloiz Betrand ne shek e 19-te filluan te vargezojne ndryshe nga tradita e pranuar poetike e kohes. Edhe sot, pra rreth 150 vjet me pas ka shume poete qe shkruajne ndryshe nga tradicioni klasik i poezise dhe po ashtu ka po aq lexues dhe kritike letrare qe persihaten mes dilemave te emerteses se zhanrit letrar ku mund te klasifikohen keto vargezime ndryshe.
Proza poetike apo poezia prozaike (Prose Poetry) zakonisht konsiderohet si forme poetike e shkruar ne proze qe del jashte rregullave qe lidhen me ecurine e nje proze, kryesisht ne lidhje me gjuhen e imazheve (imagery) dhe me ndikimin emocional (emotional effect) dhe qe nga ana tjeter nuk respekton rigorozisht tiparet klasike (kerkesat strukturore) te poezise tradicionale.(rima, ritmi, metrika, asonancat, aliteracionet etj)


Nder autoret e njohur qe kane levruar me sukses Prose Poetry mund te permend Aloysius Bertrand, Charles Baudelaire, Arthur Rimbaud, Stéphane Mallarmé, Oscar Wilde, T. S. Eliot, Gertrude Stein, Sherwood Anderson, Allen Ginsberg, Charles Bukowski, Seamus Heaney, Joseph Conrad, Eugenio Montale, Salvatore Quasimodo, Giuseppe Ungaretti, Umberto Saba, Fernando Pessoa, Eugénio de Andrade, José Saramago, Ivan Turgenev, Octavio Paz, Giannina Braschi, Julio Cortįzar,etj etj…

Prose Poetry mund te konsiderohet

1-si poezi,
2-si proze,
3-si nje zhaner i vecante me perzierje te te dy zhanreve proze dhe poezi se bashku. (pra si nje lloj hibridi poetikoprozaik apo prozaikopoetik)

Shumica e kritikeve letrare duket se e kane gjetur vijen ndarese te Prose Poetry nga proza ne 4 cilesi te vecanta qe duhet te gezoje minimalisht nje proze poetike qe te mund te klasifikohet si e tille (dmth si poezi apo si Prose Poetry). Cilat jane sipas tyre keto cilesi?

1- Metafora e tekstit
2- Terminologjia poetike e perdorur ne tekst
3- Gjuha e imazheve (imagery) e perdorur ne tekst
4- Ndikimi emocional (emotional effect)


Nga ana tjeter kam hasur diku edhe nje percaktim tjeter interesant te prozes poetike:

Ashtu sic humori i zi qendron mes komedise dhe tragjedise, ashtu edhe proza poetike qendron me njeren kembe te poezia e me tjetren te proza. Por kujdes: poshte te dyja kembeve ndodhet nje lekure bananeje (!).

Pra jepet ideja e veshtiresise qe ka te levruarit e prozes poetike. Nje krijues ne proze poetike mund te rreshqase e te rrezohet lehtesisht e nganjehere bashke me te edhe lexuesi i zhgenjyer



Personalisht nuk jam ithtar i Prose Poetry. Madje, me ndonje perjashtim te rralle nga poezia boterore, Prose Poetry do e quaja Alibia e atyre qe jane te paafte te shkruajne poezi klasike. (Sic eshte e vertete se kundershtaret me te medhenj te poezise me rime jane poetet qe nuk kane kapacitetin e duhur artistik per te perdorur rimen ne poezi. Ata harrojne se jo gjithnje vargu i lire deri ne absurd eshte zgjidhja me e lehte.) Me shpesh Prose Poetry jep shembuj te asaj qe nuk eshte dhe nuk mund te quhet poezi se sa shembuj brilante qe jane vertet te rralle ne Prose Poetry.

Preferoj poezine klasike dhe vargun e lire, por jo deri ne Prose Poetry te e cila per lehtesi aresyetimi do fusja edhe nje batalion me zhanre “moderniste” dhe “postmoderniste” (dhe jo me moderniste dhe postmoderniste) bashke me poezite hermetike apo kriptopoezite, gjeagjezat dhe ekuacionet poetike qe mbushin internetin koheve tona “postmoderniste” (dhe jo postmoderniste)…
I perkas atij lexuesi qe mendon se 50 vjete e fundit kane prodhuar shume pak poezi cilesore ne bote dhe akoma me pak poete te medhenj emri i te cileve do te kujtohet disa dekada me pas sic kujtohen sot korifenjte e epokave dhe rrymave te ndryshme te poezise boterore te deri para disa dekadave.
I perkas atij lexuesi qe e shoh me shume shume dyshim nje krijim ne forme proze poetike. Ne pjesen dermuese te rasteve (edhe kur kane qene poete qe i vleresoj per aftesine e tyre artistike) krijimet e tyre kane qene proze e thate e renditur ne trajte vargjesh. Me kane tingelluar te tilla, pra si proza te thata dhe aspak poetike sepse u kane munguar ato cilesite e lartpermendura. Mjafton t’i rendisesh ne forme rreshtash dhe lehtesisht do kuptosh qe nuk eshte asgje me shume se nje proze (narrative). Asnje ndjesi poetike e perftuar nga leximi i tyre ndac ne trajte poezie e ndac ne trajte proze.
Ndryshe ndodh me nje proze poetike te mirefillte. Pikerisht prania e cilesive te lartpermendura ben qe ajo te te jape ndjesine poetike edhe sikur te shkruhet ne forme proze klasike. Elementi poetik i saj nuk humbet. Pse? Sepse sido qe t’i rendisesh, ne vargje apo ne rreshta te dyja cilesite e saj thelbesore nuk humbasin. As metaforat e as terminologjia poetike.As gjuha e imazheve. As ngarkesa emocionale e domosdoshme.
Ja ta ilustroj me dy shembuj te shkruar nga e njejta dore ( nje krijim ne anglisht e i dyti ne shqip):

Shembulli I

The zigzag

You never know the difference between
a human and a pig, till you decide to buy a house.
The market is down. Fourteen houses seen.
The trees are blossoming. Bright light.
Noisy kids, grass, worms, a hot steam
From the soil, bodies. A rebellion of genes.
Looking for the dream place reminds me
the first love: Twas hard to decide;
I was eighteen, I knew nothing about men.
I didn't have an agent like Lorna.
I failed.

-It needs cleaning, but has too much potential,-
the owner says. He is sitting in the porch,
hardly breathing, moves his thick neck and points
toward the entrance. I am dizzy by the smell
that comes from kitchen. Paper wall tear up,
dirt on the floor, pictures in sepia with happy little faces.
An old piano hidden on dust. Discolored rugs
and curtains. A bird cage empty.
All - history now. All - for sale.

I have seen this house before, covered by milky
and homemade bread smell. Far away. Nothing left
from it, but a pair of soft hands
like this backyard: neat and alive.
A sway bench under the maple tree holds you
with no complain. Who else does that?
I sit in there, and suddenly tell Lorna:
- I want this house. Let's put an offer.

She stares at me in shock. I sign.
A quick zigzag across the vague land
of failure and win.


Ja edhe ne trajte proze:

The zigzag

You never know the difference between a human and a pig, till you decide to buy a house. The market is down. Fourteen houses seen.The trees are blossoming. Bright light.
Noisy kids, grass, worms, a hot steam From the soil, bodies. A rebellion of genes.
Looking for the dream place reminds me the first love: T’was hard to decide;
I was eighteen, I knew nothing about men. I didn't have an agent like Lorna.
I failed.
“It needs cleaning, but has too much potential”,the owner says. He is sitting in the porch,hardly breathing, moves his thick neck and points toward the entrance. I am dizzy by the smell that comes from kitchen. Paper wall tear up, dirt on the floor, pictures in sepia with happy little faces.
An old piano hidden on dust. Discolored rugs and curtains. A bird cage empty.
All - history now. All - for sale.I have seen this house before, covered by milky
and homemade bread smell. Far away. Nothing left from it, but a pair of soft hands like this backyard: neat and alive. A sway bench under the maple tree holds you with no complain. Who else does that?
I sit in there, and suddenly tell Lorna:”I want this house. Let's put an offer.”
She stares at me in shock. I sign. A quick zigzag across the vague land of failure and win.

Komenti im:

Mendoj se kemi asgje me shume se nje proze narrative. Gjuha e imazheve shume e varfer. Terminologjia dhe figuracioni poetik jo i pranishem. Ndikimi emocional i natyrshem. Krijuesi, duke e paraqitur si poezi (ose si Prose Poetry) kete krijim, ne kete rast mendoj se e ka shkelur lekuren e bananes dhe ka rreshqitur. Dikush tjeter sigurisht mund te mendoje ndryshe dhe kjo eshte edhe magjia e poezise ne fund te fundit: Ne lexues te ndryshem jep rezonance te ndryshme dhe mundesi te pafundme interpretimi

Shembulli II :

Per gocen qe lahet ne det lakuriq

goca rreshqet ne ujin e ngrohte, te gjelber si vaj
ulliri...pertej bregut Divjaka digjet
luspa insektesh e peshqish kercasin ne ajrin e nxehte
...dhe goca hyn thelle e me thelle... zberthen rripat
pas qafes dhe shpines, rripat e holle te mbathjeve...lengu i trashe, i kripur
i ferkohet kofsheve, buzeve te fryra te seksit ,
gjoksit te vogel. Mbeshtjell krejt kurmin e njome,
me peshperima mireseardhjeje...
.. sheh rreth e qark me droje, por njerezit
kane mbetur larg, shullehen ne reren e imet duke u shqetesuar
per artritet e vjetra, kolorin e barkut dhe shpines...ndersa ajo si e cliruar
nga te gjitha peshat, derdhet e tera ne nje perqafim lektises
me detin... kjo duhet te jete orgazma, thote pas pak,
e habitur sesi njerezit nganjehere
e nderlikojne me shume se c'duhet jeten. Goca ben pirueta dhe qesh,
ujerat i sillen rreth kurmit si
krahet e djalit qe i iku...
piruete..piruete...piruete....krahet lidhen e zgjidhen,
symbyllur ajo puthet me rrezen e pasdites,
Eshte leng e tera - pjeshke e pjekur kopshti...
Eshte drite e tera - fryme lirie...lakuriq kercen e zhytet
nen vale, si femer delfini, goca....shtrengon fort
me nje dore kostumin e banjes... rripat e holle
ku pas pak shpirt do jape liria...


Ja edhe ne trajte proze:

Per gocen qe lahet ne det lakuriq

Goca reshqet ne ujin e ngrohte, te gjelber si vaj ulliri...Pertej bregut Divjaka digjet. Luspa insektesh e peshqish kercasin ne ajrin e nxehte dhe goca hyn thelle e me thelle, zberthen rripat pas qafes dhe shpines, rripat e holle te mbathjeve...lengu i trashe, i kripur... i ferkohet kofsheve, buzeve te fryra te seksit , gjoksit te vogel. Mbeshtjell krejt kurmin e njome, me peshperima mireseardhjeje... sheh rreth e qark me droje, por njerezit kane mbetur larg, shullehen ne reren e imet duke u shqetesuar per artritet e vjetra, kolorin e barkut dhe shpines...ndersa ajo si e cliruar nga te gjitha peshat, derdhet e tera ne nje perqafim lektises me detin... Kjo duhet te jete orgazma, thote pas pak, e habitur sesi njerezit nganjehere e nderlikojne me shume se c'duhet jeten.
Goca ben pirueta dhe qesh. Ujerat i sillen rreth kurmit si krahet e djalit qe i iku... Piruete..piruete...piruete....Krahet lidhen e zgjidhen, symbyllur ajo puthet me rrezen e pasdites... Eshte leng e tera - pjeshke e pjekur kopshti... Eshte drite e tera - fryme lirie...Lakuriq kercen e zhytet nen vale, si femer delfini...Goca....shtrengon fort me nje dore kostumin e banjes... rripat e holle ku pas pak shpirt do jape liria...


Komenti im:

Poezia e mesiperme perdor gjuhe imazhesh (imagery), metafore dhe terminologji dhe figuracion poetik: (I gjelber si vaj ulliri, Divjaka digjet, ujerat i sillen rreth kurmit si krahet e djalit qe iku, symbyllur ajo puthet me rrezen e pasdites, eshte leng e tera, pjeshke e pjekur kopeshti, eshte drite e tera, fryme lirie,zhytet nen vale femer delfini, rripat e holle ku pas pak do jape fryme liria). Efekti emocional i dukshem.
Lekura e bananes ne kete rast eshte shmangur me shume sukses duke na dhuruar nje poezi (Prose Poetry) te bukur.

Mund te vazhdoja me shume shembuj te tjere nga poete te ndryshem shqiptare. Kam vene re se nga autoret shqiptare Prose Poetry levrojne apo perpiqen te levrojne poete qe lexojne dhe shkruajne poezi edhe ne gjuhe te huaj (kryesisht ne anglisht). Ne boten anglosaksone ne dekadat e pas viteve 50 kryesisht pas epokes poetike te “Beat Generation” u be e modes qe poetet e rinj te imitonin kete rryme poetike ne dukje prozaike. Sot pas rreth 50 vjetesh numerohen me gishta ata qe kane lene pas nje veper origjinale me vlere. Te tjeret, imitues apo jo, kopjues apo jo, plagjiatore apo jo, nuk kane arritur te krijojne nje proze te mirefillte poetike edhe pse kane mbushur e mbushin faqet e antologjive te pafundme letrare bashkekohore ne perendim. E po ashtu edhe krijues te ndryshem ("majmune" apo jo) ne faqet virtuale shqiptare.

ps. Ne mbyllje i rikthehem komentit te mikut tone Cedrus (si njeri me vlera poetike te afirmuara publikisht) me nje pyetje: A gjen ne poezine e Rebeles elementet qe i bejne krijimet e saj poezi (Prose Poetry) ?
Une mendoj se PO dhe se shpejti do bej edhe nje argumentim te ilustruar letrar mbi krijimet e fundit te Rebeles te cilat per mendimin tim shenojne nje rritje cilesore te kesaj poeteje origjinale dhe unike, nga te rrallat shqiptare qe guxon te shkele ne terrenin e veshtire te Prose Poetry pa i rreshqitur kemba ne ate lekuren e bananes qe permenda aq shume ne kete shenim. Pas shume viteve lexime dhe kontakte me boten letrare shqiptare ne realitet dhe virtualitet mund te them pa ndrojtje se, mes disa poeteve shume te mire dhe mjeshterore(nje pjese e te cileve te njohur edhe ne kete forum para kataklizmose...lol), kam hasur vetem 2 poete bashkekohore origjinale dhe unikale shqiptare qe shkruajne NDRYSHE nga autoret shqiptare te meparshem te tradites apo bashkekohore te cilet qofte ne origjinal e qofte te perkthyer ne gjuhe te huaja do linin gjurme te denja ORIGJINALE dhe AUTENTIKE ne poezine bashkohore boterore. Eni Isufi (Rebele) eshte njeri prej tyre. Arenc Lohja (mirazh) eshte tjetri. E theksoj Origjinale dhe Autentike pasi ne kete bote plagjiatoresh dhe majmunesh- imitues Poeti Origjinal dhe Autentik eshte bere specie e rralle dhe mesa shoh ne zhdukje...Krijimtaria e te dy POETEVE te lartpermendur mendoj se eshte me diference NDRYSHE nga ajo e brezit te poeteve te pas viteve nentedhjete (perfshire aty edhe ne te tjeret qe here pas here rastis te shkruajme edhe ndonje poezi te bukur). E vecante per menyren NDRYSHE te te shkruarit poezi. Nuk eshte kompliment per dy poetet, por eshte EVIDENTIM VLERASH, jane dy burime teper te fresket dhe unbottled ku mund te lage buzen nje lexues profesionist, pretendues dhe merakli i poezise. Valle e teproj me kete deklarate? Sigurisht eshte KOHA ajo qe do me jape te drejte apo jo ne kete vleresim…( Dhe e kam vene nje bast me KOHEN per kete gje...)
__________________
I lumtur si njeri me kujtese te keqe...

http://www.artangjyzelhasani.webs.com/

Herėn e fundit ėshtė redaktuar nga whisper : 08-01-2010 nė 15:29
whisper nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 25-08-2009, 09:46   #2
whisper
sanguin
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 156
Pėlqime: 2
Pėlqyer 30 herė nė 20 postime
Rep: 646
whisper is on a distinguished road
Points: 68,205
Pikėt nė bankė: 81,586
Total Points: 149,791
Gabim

ne vazhdim te temes qe parashtrohet....

Sa here qe si autor jam perpjekur qe nje proze timen (te cila kam menduar se ka ndonje element poetik) ta rishkruaj ne trajte poetike (apo Prose Poetry) nuk kam mbetur i kenaqur nga rezultati. Keshtu me ka ndodhur psh me shndrimin ne poeme te tregimit tim "Nata e te cmendurit", "Zgjimet e jashtezakonshme te nje gruaje dhe te dashnorit te saj", "Kati i 13 ose balada amerikane e murimit" apo "24 ore nga jeta e nje burri"...Pikerisht se u mungonin/u humbnin disa nga ato cilesite e permendura ne shenimin e mesiperm kur shndrroheshin ne Prose Poetry...
Krijime te cilat kursesi nuk mund te shndroheshin ne poezi thjeshte duke i rishkruar ne forme vargjesh. Sidoqofte, ne menyre eksperimentale i rishkrova ne vargje dhe me kalimin e kohes sa here qe i rilexoj e shoh se kam shkelur lekuren e bananes...
I njejti tekst qe i kthyer ne vargje ne trajte Prose Poetry humbet vertet shume vlere artistike nga sa kishte ne origjinal ne trajte proze. Dua te them qe fati i nje krijimi letrar percaktohet qe ne ngjizjen e tij ne mendjen e autorit. Nese aty eshte ngjizur si proze nuk ka se si te kete me shume vlere artistike i dhene ne trajte poetike. Sigurisht nje rishkruarje qe do perfshinte edhe rimodulim figuracioni apo ritmi te brendshem mund t'ia permiresonte imazhin poetik krijimit te "operuar", por perseri jam i bindur qe cfaredo "narkoze" te perdorej gjate atij operimi te nje proze per ta shndruar ne poezi (Prose Poetry) rezultati nuk do ishte i mire: pacienti-poezi edhe nese nuk do vdiste nga ai operacion, do te kishte deformime fizike qe do ndikonin ne metabolizmin e lexuesit. Dmth nuk do pertypej si poezi.
Ne pergjithesi Prose Poetry ka shume elemente te poezise narrative dhe si e tille shpesh ka ne thelb nje story. Por sic thote nje pedagogu im "Te gjitha historite reale te jetes se njeriut apo te imagjinates se tij ndodhin ne proze, ne gjendje prozaike."
Ndaj kujdes, kur shkruani/shkruajme nje Prose Poetry! Ne rast se nuk e shkruani/shkruajme dot gjate nje orgazme te shpirtit, te pakten shkruajeni/ta shkruajme ne gjendje te dehur...
Kurse e anasjellta , pra kthimi i nje poezie ne proze mendoj se me pak kujdes mund te jape nje proze cilesore ne shumicen e rasteve. Edhe pervoja boterore e letersise njeh shume raste kur nje poezi e vetme ka frymezuar nje tregim te tere...

ps. Cedrus ku je?
__________________
I lumtur si njeri me kujtese te keqe...

http://www.artangjyzelhasani.webs.com/

Herėn e fundit ėshtė redaktuar nga whisper : 25-08-2009 nė 09:57
whisper nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 09-09-2009, 19:03   #3
Pasqyra
Member
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 58
Pėlqime: 1
Pėlqyer 4 herė nė 3 postime
Rep: 643
Pasqyra is on a distinguished road
Points: 11,268
Pikėt nė bankė: 12,434
Total Points: 23,702
Gabim

Cedrus,

Po te jap si shembull krijimin e Luljeta Lleshanakut te tilluar "Kopshti me Domate":

Mjafton tė nuhasėsh aromen e domateve
pėr tė sjellė ndėrmend [1.]kopėshtin e vogėl tė fėmijėrisė sime
copėtuar nga vija tė holla uji
qe percilleshin me delikatesė
si gurmaze rosakėsh
. Grerėzat, pėrreth luleve tė verdha
nė njė lojė tė ndėrsjelltė joshjeje dhe pabesie.
Ēiftin i pandoflave qė zgjonte dheun me poterė,
pa zbardhur mirė
kur hija dhe trupi
janė njė gjė e vetme.

Kopėshti i domateve
me kasollen e vogėl atje nė qosh
nėn hije, gjunjėt tanė pothujase tė ndeshur mes tyre,
ndarja e kureshtjes sė hershme,
pėr misteret e trupit,..limfėn tronditėse,
habia mbi fillesėn tonė tė ngjashme me njė bashkim viskoz resh
vetėm brenda nje sekonde,
[2.]habi qe perhapej pa formė nė fytyrė
e shoqėruar me njė kafshim buze
si aroma e domateve
ne muzg.


Pastaj.., mbrėmjet pėrkundruall kopėshtit
nėn njė llambė qė gjatė ditės
tregonte gjithmonė njė dhėmb tė prishur,
dhe lugėn ndarėse
qė pėrplasej nervoze pas tenxheres sė supes…
Mė pas.. pėrvjedhjet tona pėr nė shtrat,
kur babai dremiste nė divan
dhe time mė …- oh, ajo do tė dremiste gjithmonė ne kėmbė tė shtratit
tėrthorazi, si njė trung i ngecur midis pėrroit.

Kam parė herė pas here burra tė dremisin mė pas
tė vetėm, nė ndenjėsen e kuzhinės,
tė zgjuar pėrballė smaltit tė dritareve;
[3.] kam dėgjuar seanca frymėmarrjesh tė thella
sikur po shkulnin barin e ri, nga vertebrat.


Kurse jashtė, atje
ka mbetur i paprekur kopėshti i domateve,
aroma e tij e fortė nė mėngjes dhe mbrėmje,
filizat e lidhur pas hunjve me rripa tė bardhė
si kureshtja jonė fėminore, e lidhur pas asaj
qė tashmė,
pothuajse e njohim.

Te duket poezi ky krijim?

[1.] - nder shume imazhe, ky qe kam shenuar me numer eshte nje prej tyre. Kur shkruan "qielli blu", ti (nuk po te drejtohem ty personalisht) NUK i jep lexuesit nje imazh te qarte. Imazhi kerkon shtjellim. Si eshte qielli? C'nuance e bluse? Ka re? Me cfare ngjasojne rete? Sigurisht, shkrimtari duhet te vendose nese keto hollesi i sherbejne thelbit te poezise dhe si i sherbejne atij. Imazhi i mirefillte jo vetem pershkruan por ngjall dicka tek lexuesi, zgjon nje ndjenje... Qielli blu mua s'me ofron gje, s'me fal ndonje emocioni, s'me lejon mundesi identifikimi, as mundesi lidhjeje midis asaj qe shkruhet dhe asaj qe gjendet brenda meje: pervojat e mia, kujtimet e mia, botekuptimi im etj...

[2.] - figura letrare: metafora, krahasime... [3] permban gjithashtu dhe nje kapercim: nga frymemarrja tek shkulja e barit. Eshte e papritur. Nuk them se proza nuk mund t'i kete keto elemente, por poezia prozaike i largohet gjuhes se prozes (p.sh. gjuhes paraqitese - expository language - apo fjaleve qe shenojne kalimin nga nje paragraf ne tjetrin, nga nje koncept ne tjetrin) ne favor te imazhit, efektit emocional, dhe tingullit. Per kete te fundit, po te citoj disa vargje nga poezia ime "Kur ti u nise"

dallge britmash qe me godasin
me flakerime si nderrime jete, nje vale ne valim

^ Ketu ka aliteracion ("v"-ja e perseritur ne fillim te fjaleve) dhe asonance.

Kaq per sot.

Mireulexofshim.
Pasqyra nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 13-09-2009, 17:39   #4
cedrus
??
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 64
Pėlqime: 0
Pėlqyer 2 herė nė 2 postime
Rep: 643
cedrus is on a distinguished road
Points: 12,059
Pikėt nė bankė: 14,568
Total Points: 26,627
Gabim

Jo, nuk me duket si poezi.
Nuk me duket vertet dhe ajoq e shikoj une eshte cfaredoqofte, por jo poezi.

Ne fakt, ndjej shume thelle kur e lexoj kete pjese. Eshte nje rritje, nje ngritje, nje fluturim i bukur, ku fjala merr ngjyra dhe forma kaq te bukura, sa qe te detyron ta rilexosh prape e prape, per te kapur mire dhe imtesisht cdo element intim. Nje peisazh, nje ngjarje, nje "perpetum mobile" qe te mbeshtjell ne vorbullat e mallit dhe te deshires dhe te mban atje. ka ditur shume bukur te bashkoje Luljeta, poetiken me rustiken, por nuk ka bere poezi.

Ka ngritur fjalen ne art dhe ja ka arritur mire te te sjelle vertet aromen e domates se posaarrire. Te duket sikur sheh kristalet e gojes se care te saj nen lekuren transparente.

Une, do ta quaja nje intermexo poetike, te nje proze te pashkruar. Te tilla proza poetike gjen midis rreshtave te shkrimtareve qe e njohin mire bojen dhe penen. Nganjehere ndjej Gollsuorthi, apo edhe Remark dhe diku diku shoh pak Jakov Xoxa.
Pershendetje pasqyra
cedrus nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 01-12-2009, 20:31   #5
cedrus
??
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 64
Pėlqime: 0
Pėlqyer 2 herė nė 2 postime
Rep: 643
cedrus is on a distinguished road
Points: 12,059
Pikėt nė bankė: 14,568
Total Points: 26,627
Gabim

Sot e rilexova edhe njehere shtjellimin e bukur qe ka bere Whisper me siper.
Ka kapur me kujdes mjegullsiren qe qendron e thate midis dy zhanreve letrare kryesore te letersise, pra midis prozes dhe poezise. Nuk ka arruar as te fuse me delikatese edhe lekuren e bananes midis tyre.
Shume bukur Whisper, s'kam c'te them vertet.
Madje, iu ktheva edhe njehere arsyetimit tim te meparshem per Rebelen dhe pashe qe e paskam tepruar. eshte si ajo puna e specit djeges ne gjelle.

Sidoqofte, trajtimi paqesor i nje fenomeni, megjithse eshte komfort, nuk do te thote qe eshte edhe konform.
Larmia e madhe e shkrimeve, larmia e madhe e stileve, sigurisht qe do te sjelle edhe forma te tilla te ndermjetme, qe me bukurine e tyre here anojne ne njeren kembe dhe here ne kemben tjeter. Sa me i fuqishem qe te fshihet pas mjegulles intermediare pikerisht elementi poetik, aq me shume kjo lloj miksture do te lodhe poezine. Merita dhe mrekullia e shkruesit eshte qe te dije te heqe mjegullen, te dije te jape ndricim midis te pamundures, per te marre cmimin e artistit.(per te mos e lidhur pra njeren kembe pa dobi praktike).

Ne rastin konkret, Rebelja, ka mundur te jape nje te tille fenomen.

Personalisht, nuk perlqej lakuriqesine mekatere midis shkrimeve, lakuriqesi, te cilen Rebelja e perdor si cekanin e drunjte te gjykatesit; te nje gjykatesi te veshur sigurisht me te zeza dhe me parruke dhe me shume rrudha ne fytyre...nuk po shtok edhe djersen ne temtha.
Ajo eshte dore e forte, prandaj edhe une perdor nje gjyhe te forte me te. Ajo eshte vertet nje ide ku mund te kapesh, prandaj edhe une grindem. Grindem se shoh ngjyra dhe maja te mprehta dhe prape lakuriqesi mekatare qe me tremb.
Thua e gjithe bota te jete e zhytur ne leng te trashe plot proteina jetebartese?
cedrus nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 02-12-2009, 02:01   #6
whisper
sanguin
 
Regjistruar mė: Jul 2009
Postet: 156
Pėlqime: 2
Pėlqyer 30 herė nė 20 postime
Rep: 646
whisper is on a distinguished road
Points: 68,205
Pikėt nė bankė: 81,586
Total Points: 149,791
Gabim

Citim:
Postimi origjinal ėshtė bėrė nga cedrus Shiko postimin
Une, do ta quaja nje intermexo poetike, te nje proze te pashkruar. Te tilla proza poetike gjen midis rreshtave te shkrimtareve qe e njohin mire bojen dhe penen. Nganjehere ndjej Gollsuorthi, apo edhe Remark dhe diku diku shoh pak Jakov Xoxa.
Vertet te tre keta mjeshtra te prozes jane shquar per elemente te spikatur poetike ne prozat e tyre te gjata dmth romanet...
E di c'me kujtove me Gollsuorthin, miku im cedrus? "Behari i fundit i nje Forsajti" qe eshte ne mos gaboj kapitulli i fundit i njerit prej vellimeve te "Saga e Forsajteve"(botimi i pare shqip)
Skenat pershkruese te casteve te fundit te jetes te plakut Xholion, skena ne karrige dhe meditimet nen perendimin e diellit ne prag te muzgut, me qenin e tij te kembet, diku ne kopshtin e shtepise, romanca e nenkuptuar me Irenen e re, etj, etj, konsiderohen nga kritika letrare si shembulli me brilant ku mjeshtrisht deshmohet se ylli poetik mund te shkelqeje edhe mes nje proze te gjate, te zymte e ndonjehere edhe te merzitshme...Kam rreth tridhjete vjet qe e kam lexuar ate liber, por pasazhet e lartpermendura jane te paharrueshem edhe sot...
Do ishte mire ta sillnim ne forum te plote ate kapitull-poezi...
__________________
I lumtur si njeri me kujtese te keqe...

http://www.artangjyzelhasani.webs.com/

Herėn e fundit ėshtė redaktuar nga whisper : 02-12-2009 nė 03:02
whisper nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 25-08-2012, 12:17   #7
Ciarli
Member
 
Regjistruar mė: Aug 2012
Vendndodhja: Shqiperi
Postet: 92
Pėlqime: 3
Pėlqyer 3 herė nė 3 postime
Rep: 268
Ciarli is on a distinguished road
Points: 2,494
Pikėt nė bankė: 0
Total Points: 2,494
Gabim

Eshte per te ardhur keq qe Poezia me vargje te lira, dhe me pas Proza Poetike, fitoi nje hapesire kaq te madhe, ne kohen tone. Kjo, pra Proza Poetike dhe Poezia e lire, i hap rruge mediokritetit apo edhe tingullit primitiv te trasheguar. Ne nje kohe qe pritej qe Poetet te kishin kuptuar dicka nga Poezia dhe te vazhdonin metriken dhe skemat e mepareshme konstruktive, mori me kot dashuria per prozen apo fjaline e lire. Poezi nuk mund te shkruaj kushdo dhe as cdofare lloj rrace.
Ciarli nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Vjetėr 01-01-2014, 20:18   #8
dpcolumbia
Junior Member
 
Regjistruar mė: Mar 2010
Postet: 2
Pėlqime: 0
Pėlqyer 2 herė nė 1 postim
Rep: 0
dpcolumbia is on a distinguished road
Points: 1,128
Pikėt nė bankė: 0
Total Points: 1,128
Gabim

Kjo eshte nje teme shume e bukur dhe une nuk e di pse ndihem mire brenda saj. Ndoshta pikerisht se ky mjedis plot kontradikta eshte edhe plotesisht interesant. Ndoshta se kjo bukuri eshte terheqese, por e paplote.
Une do e quaja mutante kete bukuri, si ajo e zerit te sirenave qe te ndjellin dhe pastaj te vrasin pasi te kane surbitur mutantisht endorfinat e tua.

Problemi i bukurise eshte shume relativ dhe shume relevant. Fatkeqesisht e bukura lundron (nuk po them pluskon) midis ujrash qe ne fakt e ndotin ate dhe e lbyrin ndricimin e saj. Keto ujra jane mediokriteti. Nuk kam asgje kunder mediokerve, as kunder mediokritetit. Edhe gjenite jane shfaqur shume here te tille. Mediokriteti eshte thjesht nje prekursor i gjenise, nje pararendje e shperthimit. Nese gjenia lidhet me statusin delirant(kush ka shkruar e di mire kete gje), mediokria lidhet me gjendjen normale, te zakonshmen, rutinen.
E pare nen kete veshtrim, eshte pikerisht mediokria ose e zakonshmja, qe ne nje moment te caktuar kur perputhen kushte te tjera biosociale ndez gjeneratoret e krijimit jo te zakonshem. Cdo krijues jeton nje jete normale, te perditshme mbi te cilen ai shkel me kepucet e tij te zakonshme, ku ka futur corapet e lara, qe deri ne darke edhe keto behet pise dhe duhen ndrruar. Pra kjo eshte biologjikisht jeta pure ku gelon nje njerezim i tere dhe ...edhe krijuesi vete. Keshtu mund qe edhe te jetohet dhe vetem kjo lloj jete mund te jete kompatible me biologjine. Biologjikisht askush nuk mund te rezistoje gjate ne nje ngrithje (eksitin) krijues. Bio-ja e tij do te shkisht edhe cedonte ne shkaterrim.

Shpesh kam degjuar krijues, miq te mij qe thone: Ore une e paskam bere kete gje te bukur. Ku me paska shkuar mendja. Kete e kam ndjere edhe vete. Por sigurisht, keshtu ti sheh nga nje nocion shesh, nga nje pozicion pa kontradikta, nga nje gjendje normale. Ketu nuk ka asnje cudi. Krijimi nuk ka ndodhur ne gjendje normale, por jonormale(nuk thashe anormale). Kjo gjendje jonormale eshte momenti lucid i krijimit.

E pare nga nje kend tjeter do te doja te shtoja qe cdo krijim kerkon edhe sy qe ta shohin. Mire do te ishte qe keta sy te ishin te kualifikuar. Mire do te ishte qe keta sy te ishin te shumte.
Sa mire do te ishte qe poezite te ishin krijuar ne nje gjuhe si te themi eshte esperando-ja. Kjo do te ishte ideale. Cdo perkthim e gjymton poezine.
Shkurt, cdo perkthim e transformon ate.
Prozat kedhe mund te behen pjese e kultures buterore, me pak humbje sigurish.
Prozat poetike jane edhe ato te lehta per te kaluar doganat e transperkthimit.
Por poezia?

Leshanaku ka pasur shume sukses ne arenen nderkombetare. Me vje mire se jam edhe pak patriot. Por une , pse valle nuk e kam kaq te pelqyer?
Pse keta sensoret e mij dhe nuk e teproj qe te them qe edhe sensoret e shume iqve te mij nuk e kapin kete bukuri me te njejtin intensitet, sic po proklamohet?
Kaq per sot.
dpcolumbia nuk ėshtė nė linjė   Pėrgjigju pėrmes citimit
Posto temė tė re Pėrgjigje

Bookmarks

Paneli i temės
Paraqitja

Rregullat e postimit
S`keni tė drejtė tė postoni tema tė reja.
S`keni tė drejtė ti pėrgjigjeni postimeve
S`keni tė drejtė tė ngjisni skedarė
S`keni tė drejtė tė redaktoni postimin tuaj

BB code is ON
Ikonat Janė ON
Kodi [IMG] ėshtė ON
Kodi HTML ėshtė ON

Zgjidh forumin


Tė gjithė oraret janė GMT. Ora tani ėshtė 23:04.


Powered by vBulletin® Version 3.8.4
Copyright ©2000 - 2014, Jelsoft Enterprises Ltd.
Copyright ©2006 - 2011 Forumi Shqiptar