C'dime per 8 Marsin..?

[Bl@ck_E@gle]

Dicka per historikun e datës 8 mars-Dita e gruas!

Disa historianë mendojnë se festa e nënës ka filluar që nga grekët e lashtë kur festonin ditët e pranverës. Ato festime i kushtoheshin zotit nënë “Reja” bashkëshortja e “Krones, zotit at”.

Në Romën e vjetër po ashtu festohej festë e ngjashme me këtë, ku adhuronin dhe madhëronin “zotin Sejbel”, e cila besohej si nënë e zotave tjerë. Kjo e fundit kishte filluar të festohej afër 250 vjet para lindjes së Isait, salallahu alejhi ue selem, dhe këto manifestime fetare te romakët quheshin “Hilaria” dhe vazhdonin për tre ditë me radhë, nga 15 deri 18 Mars.

“E diela në Angli”

Eshtë ditë e ngjashme me festën e 8 marsit që njihet te ne, mirëpo kjo festë quhej e diela e nënave, ose e diela e gjysmë-agjërimit, sepse kremtohej gjatë agjërimit të madh të tyre. Disa thonë se festimet që bëheshin për adhurimin dhe madhërimin e “zotit nënë, Sejbel”, te romakët, kisha i shndërroi në festime për nder dhe madhërim të Merjemes, alejhas selam (shën Maria). Këtë e filloi kisha duke i nxitur anëtarët e saj të vizitojnë kishat të cilave u përkasin dhe kishën kryesore duke sjell me vete edhe kurbane. Ashtu që në vitin 1600, të rinjtë dhe të rejat, që zotëronin ndonjë zeje, filluan të vizitojnë nënat e tyre, duke u dërguar dhurata dhe ushqime. Kështu ishte në Angli, kurse tregimi vazhdon në SHBA:

Ana Xharfis është ideatorja që festa e nënës të bëhet festë zyrtare në SHBA. Ajo nuk ishte martuar kurrë dhe ishte shumë e lidhur për nënën e saj. Dy vjet pasi vdiq nëna e saj, ajo filloi një fushatë të gjerë që përfshinte biznesmenët, ministrat dhe kongresmenët për të shpallur ditën e nënës si ditë pushimi në vend. Ajo ndjente se fëmijët nuk respektojnë atë që bëjnë nënat gjatë gjithë jetës, ashtu që shpresonte se kjo ditë kur të bëhet zyrtare, do të shtojë ndjenjën e djemve dhe vajzave kundrejt nënave dhe baballarëve që të forcohen lidhjet familjare.

Këtë gjest të Ana Xharfis, kisha më 10 Maj 1908, në Virxhinia, Filadelfia dhe Pensilvania e përshëndeti dhe nderoi shumë, dhe kështu filloi të festohet dita e nënës në Amerikë. Që atëherë, filloi edhe karafili të jetë si dhuratë e veçantë për këtë festë, në fillim i bardhë e pastaj i kuq.

Shpallja e parë zyrtare për këtë festë në SHBA ishte në vitin 1910, në perëndim të Virxhinia-s, krahinë e Oklahomës, ashtu që në vitin 1911, e gjithë SHBA e festoi këtë ditë. Ndërkohë, festa kishte filluar të festohet edhe në Meksikë, Kanada, Kinë, Japoni, Amerikën Latine, Afrikë etj. Atëherë, më 10 Maj 1913 kongresi amerikan u pajtua që këtë festë ta shpallë festë zyrtare, ndërsa si ditë festimi, u zgjedh e diela e parë nga muaji Maj.

Kur e festojnë këtë ditë

Data e festës së nënës dallon nga vendi në vend, madje edhe mënyra. Norvegjia e feston në të dielën e dytë nga Shkurti, Argjentina – në të dielën e dytë nga Tetori, Libani – në ditën e parë nga stina e pranverës, Afrika jugore – në të dielën e parë nga muaji Maj, Franca – në të dielën e fundit nga muaji Maj.

Në 1913 gratë ruse festuan Ditën e Gruas, të dielën e fundit të muajit shkurt si pjesë e manifestimeve për paqe. Ndërsa në pjesë të tjera të Evropës në 1914 kjo ditë filloi të festohej në 8 mars, shoqëruar me mbledhje dhe manifestime kundër Luftës së Parë Botërore.

Festimi i ditës 8 mars ,në Islam ështe haram, ngase sipa tyre:

1. Festa është adhurim, ndërsa në Islam ka vetëm dy festa, Fitër Bajrami dhe Kurban Bajrami. Ai që shpikë apo feston festë tjetër, ajo është e refuzuar.

2.Është imitim dhe përngjasim i jobesimtarëve, gjë për të cilën na ka qortuar i Dërguari, salAllahu alejhi ue selem.

3. Në atë ditë tërthorazi nënçmohen fëmijët, që nuk i kanë nënat pranë tyre.

4. Është demagogji ndaj grave, ndërsa ato meritojnë sjelljen më të mirë prej neve.

8 Marsi nuk ka ndonje arsye te madhe per t’u festuar dhe ne bote ia ka lene prej kohesh vendin 9 Majit, dites se Nenes.
Arsyeja eshte e thjeshte: ne te vertete simbolizon nje dite proteste.

Ka nga ato, qe mezi e presin 8 Marsin dhe kjo eshte e kuptueshme. Ne Shqiperi ,Kosovë shumicen e te papuneve dhe te te varferve e perbejne grate, keshtu qe ne kete dite ato i gezohen dhuratave, qe nuk i marrin edhe aq shpesh: lule, ndonje krem fytyre a dreke ne restorant. Jane shtepiaket ato qe e festojne 8 Marsin me me zell, sepse per to eshte nje dite per te dale jashte mureve, nje dite kur “komandojne”. . “Zakonisht 8 Marsin e festoj me burrin jashte Prishtines''te thojne kur i pyet per kete dite.Te them te drejten, mezi e pres, se kete dite kemi ne grate e papuna. Te tjerat i kalojme ne shtepi”.

Kurse per grate qe e kane nje pune, me se shumti festa eshte simbolike. Te mesuara me statusin e tyre e me te ardhurat e permuajshme, per keto gra 8 Marsi nuk eshte ndonje dite e rralle. E gjithsesi, askush s’i shpeton dot atmosferes ngjitese te festimit te kesaj dite, qe ne fund te fundit nuk ka asgje te keqe.

Pse jo, edhe te protestonin. Nje dite ku te kerkonin me shume te drejta. “Me duket se kjo feste eshte keqkuptuar paksa ne Shqiperi e une mendoj se festimi eshte dicka qe ka mbetur nga komunizmi. Sepse qe ne momentin kur nje grua ne 8 Mars thote: kjo eshte dita ime, kthehet ne dicka diskriminuese. Asaj i takojne te drejtat qe nga momenti kur lind, ne te gjitha ditet e jetes. Jo vetem ne 8 Mars”.

Por pervec syrit kritik ndaj ikjes se grave me heret nga zyrat e punes, mbledhjet e tyre bashke, pa burrat, neper lokale, e dhuratat, grate pranojne se edhe atyre i pelqen qe burri i saj t’i fale dicka ate dite. “Kam marre vazhdimisht lule, per mua eshte dhurata me fisnike”,- thote nje pedagoge.. Kete e dine mire te gjithe te njohurit e miqte e saj.

8 Marsi eshte nje dite qe nuk ka ndonje arsye te madhe per te festuar dhe ne bote ia ka lene prej kohesh vendin 9 Majit, dites se Nenes. Arsyeja eshte e thjeshte: ne te vertete ajo perkujton nje dite proteste. “Dhjetera vjet me pare, ne 8 mars, grate zhvilluan ne cikago te SHBA-ve nje proteste te madhe, ku kerkuan mbrojtjen e te drejtave te tyre. Ky eshte edhe kuptimi i vertete i kesaj dite”,- thote zonja Istrefaj.

Karakteri i gezueshem i kesaj dite ka ngelur i forte ne Shqiperi jo aq per vete natyren tone festive sesa per ngjyrat e ndezura, qe i dha per dhjetera vjet me rradhe sistemi komunist qe e ngriti ne kult 8 Marsin e gruas se forte komuniste, qe gezonte te gjitha te drejtat e qe s’i mungonte asgje. Edhe pse, ne fakt, asaj i ishte dyfishuar tashme pesha e jetes. “Por ka edhe nje arsye tjeter pse shqiptaret e festojne kaq shume 8 Marsin: ata kane shume pak informacion per domethenien e vertete te kesaj dite, ndoshta nuk e dine se perkujtojne nje proteste”.

Të jesh femër ka me mijëra anë pozitive e negative. Kanë thënë se 8 Marsi është e vetmja ditë që i dhurohet femrës. Por, a nuk është pak të ndjehesh MBRETËRESHË vetëm në një ditë?!
Nuk mendohet të jetë, të paktën një qenie njerëzore që nuk është pjesë e kësaj dite.Mund të ketë një femër patjetër në jetën e tij.
Por a mjafton vetëm një ditë për ta ngritur në piedestal “magjinë” që ka emrin femër?

Rrugët vazhdojnë të jenë të mbushura plot, dyqanet dhe lokalet po ashtu. Por njerëzit, më shumë se të etur për të festuar, ndihen “të detyruar” për t’u bërë pjesë e festës dhe e urimit edhe me një diçka të thjeshtë.Nje reviste er degjuar,qe nuk po ja permendim emrin per efekt reklame, intervistoi mbi 220 persona të moshave dhe gjinive të ndryshme.Për moshën 15-20 vjeç duket se kjo festë mbetet sërish si një “ikonë” e shenjtë, ndërsa për moshat më të rritura duket të jetë zbehur disi “mrekullia” e kësaj dite.

Ç’do të thotë për ju 8 Marsi?..ishte pyetja..!!

Rreth 38 për qind shprehen se kjo ditë është një tjetër festë kalendarike. 54 për qind e festojnë në një mënyrë apo në një tjetër këtë ditë, pasi kanë patjetër një person për të uruar. Ndërsa 8 për qind e shohin si një detyrim që duhet patjetër për t’u kujtuar.

Deri para pak vitesh festohej festa e nënës, ndërsa sot 8 Marsi konsiderohet si festa e gruas. A lidhet kuptimi i këtij ndryshimi me përshtatjen me atë çfarë feston bota?

Rreth 30 për qind vazhdojnë ta quajnë sërish festa e nënës, ndërsa pjesa tjetër mendojnë se është festa e gruas. E një grua, në mos nuk është akoma, ëndërron t’i thërrasin ndonjë ditë nënë. Ndaj duket se këto dy kuptime janë të lidhura ngushtësisht me rëndësinë dhe hiret e asaj që quhet femër.

A janë femrat më të privilegjuara, sepse kanë një ditë të tyre, ndërkohë që meshkujt nuk e kanë?

Kjo ditë do ishte mirë të konsiderohej si magjia e femrës. Mundi i 365 ditëve duke jetuar, punuar, munduar e dhuruar dashuri si femër duhet të shprehen, në mos çdo ditë në këtë ditë, të paktën po. Meshkujt kanë pothuajse çdo ditë të tyre e, në fund të fundit, femrës i takon vetëm një ditë e tyre.

Dhurata më e bukur që keni marrë apo dhuruar këtë ditë?

Rreth 85 për qind shprehen se në këtë ditë kanë bërë patjetër ndonjë dhuratë, vlera e të cilës, në mos shumë e lartë në monetare është e çmueshme në vlerë shpirtërore.Ndërsa 10 për qind pohojnë se e ndjejnë rëndësinë e kësaj feste, edhe pse nuk kanë dhuruar ndonjëherë më tepër se një urim, për një arsye apo për një tjetër. Ndërsa 5 për qind shprehen se nuk i pëlqejnë fare festa të tilla, ku shprehja e dashurisë të kushtëzohet vetëm nga një ditë. Në këtë për përqindje përfshihen edhe femra që duket se nuk u mjafton vetëm një ditë.

Dhurata që keni menduar për këtë vit?

Të gjithë kanë menduar ndonjë dhuratë speciale për festën e gruas. Dikush do të dhurojë atë që ka dhuruar gjithmonë: një lule, një puthje apo një drekë në ndonjë lokal të veçantë; kjo kategori është rreth 15 për qind Të tjerë kanë menduar të shpenzojnë pak më tepër. Një dhuratë të çmuar, si një unazë, ndonjë veshje apo aksesorë të tjerë. Personat që mendojnë kështu janë rreth 45 për qind. Rreth 30 për qind do të blejnë diçka të momentit, pa u menduar gjatë.Por ka një përqindje që kanë menduar për dhurata shumë të veçanta për femrën e jetës së tyre. Ndonjë portret i nënës ose gruas, ndonjë album fotografik me foto të bëra ndër vite etj.

Personi që do t’i dedikoni dhuratën këtë vit?

Rreth 58 për qind shprehen se do të bëjnë më tepër se një dhuratë. Personave që do t’u dedikojnë dhurata këtë vit do të jenë nëna dhe motra, bashkëshortja dhe nëna etj. Ndërsa të tjerë do të bëjnë vetëm nga një dhuratë të veçantë, pavarësisht nga vlera monetare, për bashkëshorten apo për nënën.Vihet re se një numër i madh femrash kanë menduar të bëjnë dhurata, edhe pse vetë janë pjesë e festës, e do t’i dhurojnë diçka nënës, motrës apo ndonjë mikeshe të ngushtë.

A mendoni se kjo festë është zbehur disi në rrethin familjar e duket se mbahet gjallë nga pronarët apo në rrethet kolektive?

Duket se më tepër se te askënd tjetër kjo festë rëndon “xhepat” e pronarëve, të cilët bëjnë shpenzime të konsiderueshme për ta festuar këtë ditë. Kjo, në shenjë respekti jo vetëm ndaj punonjësve të tyre, por edhe ndaj ditës së gruas. Institucionet shtetërore, firmat e ndryshme në vend, që e kanë femrën si forcën më të madhe punëtore, e kanë të klikuar 8 Marsin si ditën e një feste të madhe, pushimi madje, por edhe të “boshatisjes” së portofolit.

Një ditë më parë shqiptarët festojnë ditën e mësuesit, duke kthyer kështu 7-8 Marsin në një festë që vazhdon. Si mendoni ju, festimi i 7 Marsit e zbeh apo i jep më shumë hire ditës së femrës?

Rreth 57 për qind shprehen se nuk mund t’i mendojnë këto festa pa njëra-tjetrën. Të paktën për shqiptarët këto të dy data janë ngjarje të veçanta e të lidhura po aq ngushtë sa dhe rëndësia e tyre disavjeçare. Ndërsa rreth 30 për qind i konsiderojnë të dyja si festa që vetëm rastësia i ka lidhur bashkë, e secila prej tyre ka rëndësinë e saj. Ndërsa 13 për qind mendojnë se, ashtu siç nuk mund të ndahet 28-29 Nëntori, ashtu duket se edhe 7-8 Marsi të jetë skalitur në mendjen e shqiptarëve prej vitesh si një festë e përbashkët për misione të ndryshme: në nderim të punës së arsimtarëve dhe në respekt ndaj femrës.

Si e kujtoni festën e nënës disa vite më parë dhe festën e gruas sot?

Shumë vite më parë festa e nënës organizohej në shtëpi dhe më shumë se asnjë ditë tjetër femra ishte zonja e një shtëpie të madhe e plot jetë. Ëmbëlsirat, lulet dhe frutat që mbushnin çdo copëz të shtëpisë sillnin aromën e një dite si rrallë të tjera. Ndërsa sot festimet nëpër lokale duket se kanë lënë pas dore edhe hiret e kësaj dite. Lokalet e presin me bujë të madhe këtë ditë; e kjo për xhiron marramendëse që kanë në ditët e 7-8 Marsit.