PDA

Shiko versionin e plotė : Jeronim De Rada


Complete
24-11-2009, 18:37
Jeronim De Rada lindi mė 1814 nė fshatin e vogėl dhe piktoresk Maki tė Kozencės, jo larg nga Shėnmitėr Korona, qendėr e kolegjit arbėresh Shėn-Adrianit. Nė kėtė kolegj De Rada i ri kreu studimet e para, qė patėn rėndėsi tė veēantė pėr formimin e personalitetit tė tij. Aty ai studioi letėrsinė antike dhe moderne, njohu idetė e Revolucionit Francez, qė ndikuan nė formimin e personalitetit tė tij. Mė 1833 De Rada mbaroi kolegjin dhe i ati e mbajti njė vit nė fshat, pėr tė pėrmirėsuar shėndetin. Pikėrisht gjatė qėndrimit nė vendlindje ndodhėn dy ngjarje, qė do t'i jepnin hov krijimtarisė sė tij letrare. Nė shekullin XIX ngulmimet arbėreshe, sidomos ato tė arbėreshėve tė Italisė kishin ruajtur tė paprekur ndjenjėn e dashurisė pėr atdheun e tė parėve, gjuhėn, zakonet e tradiat stėrgjyshore, e shfaqėn me njė forcė tė veēantė vetėdijen e tyre shqipatre edhe nė fushėn e lėvizjes kulturore e letrare. Letėrsia e re qė lindi tek arbėreshėt pėrtej Adriatikut nga dhjetėvjetėshi i tretė i atij shekulli, me gjithė tiparet e veēanta qė buronin nga kushtet nė tė cilat ndodheshin tė mėrguarit, ishte njė degė e letėrsisė shqiptare tė kohės, e lindur si shprehėse e idealit tė ēlirimit tė atdheut. Prandaj, nė qendėr tė kėsaj letėrsie ishte ideja patriotike, evokimi i traditav e tė lavdishme tė popullit tonė dhe, nė rradhė tė parė, i kohės sė Skėnderbeut. Tipari themelor i jetės politike tė Italisė nė gjysmėn e parė tė shekullit XIX nė Itali eci pėrpara proēesi i shuarjes sė marrdhenieve feudale dhe i zhvillimit tė marrdhėnieve tė reja kapitaliste. Italinė, veēanėrisht pjesėn jugore tė saj e dallonte njė prapambetje dhe varfėri e madhe
Pikėrisht nė kėto kushte i dhanė hov lėvizjes kombėtarepėr ēlirimin e vendit. Nė krye tė lėvizjes sė masave nė vitet `20 u vu borgjezia liberale dhe organizata e fshehtė e karbonarėve.
Lufta e tyre arriti njė rezultat tė pjesshėm: kufizimi i absolutizmit pėrmes kushtetutės. Nė vitet `30 doli nė skenė oragnizata "Italia e Re„, e themeluar nga revolucionari Maxini, qė rrithte nga shtresat e borgjezisė sė vogėl. Ajo veproi pėrmes kompllotesh e kryengritjesh, tė cilat dėshtuan, sepse organizata nuk nuk mbėshtetej nė masat e gjera tė popullit. Tė njėjtin fat pėsuan edhe aksionet revolucionare popullore nė vitet 1848-`49, kur levizja pėr ēlirimin e Italisė u ngrit nė njė shkallė tė re dhe mori pėrpjestime shumė tė gjera. Si rrjedhim, bashkimi i Italisė u arrit vetėm nė vitin 1867 dhe u konsolidua plotėsisht me 1870. Frytet e fitores i korrėn borgjezia e madhe dhe ēifligarėt liberalė, tė cilėt nuk i plotėsuan kėrkesat e masave pėr ndryshime shoqėrore, madje as pėr republikė dhe e bashkuan Italinė nėn dinastinė e Savojės. Njė rol tė ndjeshėm nė ngjarjet e kohės luajtėn edhe arbėreshėt, qė nė lėvizjen pėr ēlirimin e zhvillimin demokratik tė vendit shfaqėn njė heroizėm e shpirt sakrifice tė rrallė.
Nė kėto kushte, te bashkatdhetarėt tanė pėrtej detit lindi njė veprimtari aktive politiko-kulturore e letrare, qė u dendėsua sidomos nė gjysmėn e dytė tė shekullit XIX. Kjo veprimtari mori hov nga kontaktet pėrherė e mė tė dendura me lėvizjen kombėtare tė Shqipėrisė, me rrethet politike tė ngulimeve tė ndryshme shqiptare dhe me personalitetet mė tė shquara qė ishin nė krye tė kėsaj lėvizjeje. Letėrsia arbėreshe e shekullit XIX kishte si tipar tė saj kryesor patriotizmin. Duke qenė shprehje edhe e aspiratave demokratike dhe e pakėnaqėsisė ndaj kushteve shoqėrore, ajo, qė nė fillim i kushtoi vėmendje tė veēantė problematikės shoqėrore.
Pėr frymėn demokratike tė letėrsisė arbėreshe dėshmon edhe interesi qė u tregua pėr luftėn ēlirimtare tė popujve tė tjerė. Kjo letėrsi gjeti shprehjen e vet pėrmes drejtimit letrar tė romanticizmit, po u ushqye nga njė filozofi qė, me racionalizmin e saj, dukej se binte nė kundėrshtim me "etjen pėr pafundėsi„ dhe "kultin e ndjenjės„, qė e dallonte kėtė drejtim nga filozofia iluministe.
Figura mė e ndritur e kėsaj letėrsie dhe njė nga figurat mė tė mėdha tė Rilindjes sonė ėshtė Jeronim De Rada.
Jeronim De Rada lindi mė 1814 nė fshatin e vogėl dhe piktoresk Maki tė Kozencės, jo larg nga Shėnmitėr Korona, qendėr e kolegjit arbėresh Shėn-Adrianit.
Nė kėtė kolegj De Rada i ri kreu studimet e para, qė patėn rėndėsi tė veēantė pėr formimin e personalitetit tė tij. Aty ai studioi letėrsinė antike dhe moderne, njohu idetė e Revolucionit Francez, qė ndikuan nė formimin e personalitetit tė tij.
Mė 1833 De Rada mbaroi kolegjin dhe i ati e mbajti njė vit nė fshat, pėr tė pėrmirėsuar shėndetin. Pikėrisht gjatė qėndrimit nė vendlindje ndodhėn dy ngjarje, qė do t'i jepnin hov krijimtarisė sė tij letrare. Djali u njoh me folklorin, qė i zbuloi atij shpirtin e popullit tė vet. Po nė kėtė kohė ai njohu njė vajzė tė varfėr, tė bijėn e njė bariu, qė e afroi me njerėzit e thjeshtė dhe i frymėzoi vjersha tė ngrohta dhe tė ndiera. Njė botė mė e gjerė u hap para De Radės sė ri mė 1834, kur i ati e dėrgoi tė studionte pėr drejtėsi nė Napoli, qendėr e madhe kulturore-politike e Italisė sė Jugut. Aty i riu arbėresh u njoh me lėvizjen letraree politike tė kohės, shkroi dhe botoi krijimet e para letrare. Aty lindi vepra e tij e parė e botuar "Kėngėt e Milosaos„, qė shėnonte agimin e njė periudhe tė re pėr letėrsinė kombėtare. Kjo vepėr hodhi kushtrimin pėr ēlirimin e atdheut tė stėrgjyshėrve:
"Erdhi dita e Arbėrit„!
Vepra "Kėngėt e Milosaos„ u botua mė 1836. Poema, me vlerat e saj tė spikatuar ideore dhe artistike, e bėri tė njohur poetin dhe ngjalli entuziazmin e arbėreshėve. Qė nga ajo kohė fillon pėr De Radėn njė rrugė e re: rruga e pėrpjekjeve aktive pėr t'i dhėnė dritė atdheut tė tė parėve. Po atė vit ai u shtrėngua tė ndėrpriste studimet dhe tė kthehej nė fshat, pėr shkak tė kolerės qė kishte rėnė nė Napoli. Pa shkuar asnjė vit poeti mori pjesė nė njė komplot pėr tė pėrmbysur regjimin absolutist tė Burbonėve. Komploti dėshtoi dhe poeti, pėr t'i shpėtuar burgosjes ose dėnimit me vdekje, u detyrua tė jetonte gjashtė muaj si komit.
Edhe mė vonė, kur ai bėnte praktikėn si avokat nė Napoli, policia e gjurmonte si njeri tė dyshimtė. Mė nė fund e arrestoi dhe e burgosi. Pas lirimit nga burgu, De Rada mbeti pa punė dhe u shtrėngua tė hynte si mėsues privat nė njė familje fisnike tė Napolit.
Mė 1840 ai botoi poemėn e vet tė dytė, "Serafina Topia„ e cila mė tepėr sesa njė poemė dashurie, ishte njė himn pėr bashkimin dhe vllazėrimin e shqiptarėve. Censura burbone, duke kuptuar idetė liridashėse tė librit, nuk lejoi qarkullimin e tij. Megjithatė, poeti vazhdoi rrugėn e krijimtarisė, duke plotėsuar "Milosaon„ me kėngė tė tjera, duke botuar, pėr herė tė dytė poemėn "Serafina Topia„ dhe tragjedinė "Numidėt„(italisht). Nė kėtė periudhė De Rada u bė i njohur edhe jashtė kufijve tė Italisė. Veprimtaria letrare nuk e largoi poetin nga politika. Baticat revolucionare tė vitit 1848 e gjetėn De Radėn duke mbrojtur aktivisht pikėpamjet pėrparimtare pėrmes gazetės sė tij "Arbėreshi i Italisė„. Shpėrthimi i reaksionit tė egėr e detyroi atė tė mbyllte gazetėn e tė tėrhiqej nė fshatin e lindjes "pėr tė pritur kohė mė tė mira„. Megjithatė, poeti, nėpėrmjet punės sė vet, nuk e reshti veprimtarinė politike. Nė kėtė kohė ai iu kushtua mė tepėr ēėshtjes kombėtare shqiptare. Mė 1849, pas pėrpjekjeve aktive tė De Radės, nė kolegjin e Shėn-Adrianit u vendos mėsimi i shqipes dhe poeti u bė mėsues is saj., po pas tre vjetėsh u pushua nga puna pėr idetė e tij pėrparimtare.
Mė 1847 dhe mė 1848 De Rada kishte nxjerrė nė dritė Rrėfimet e Arbrit, katėr novela nė vargje, ku ideja patriotike vinte duke u fuqizuar nė krahasim me krijimet e tij tė para. Kėto novela dalloheshin pėr njė romantizėm me karakter tė stuhishėm, pėr thellėsi lirizmi, por kishin edhe ėrrėsi dhe copėzim. Mė 1850 poeti u martua me arbėreshen Madalena Melkji, me tė cilėn pati katėr djem. Pas vitit 1860 ai filloi tė boronte njė sėrė veprash estetike, gjuhėsore, politike, folklorike, qė mbėshtetnin aktivisht ēėshtjen shqiptare, si "Parimet e estetikės„(1861), "Lashtėsia e kombit shqiptar„(1864), "Rapsodi tė njė poeme arbėreshe„(1866) etj. Mė 1878 poeti ngriti hapur zėrin nė mbrojtje tė Lidhjes Shqiptare tė Prizerenit, duke protestuar me forcė kundėr cėnimit tė terėsisė tokėsore tė Shqipėrisė. Ai tashmė ishte lidhur ngushtė me lėvizjen kombėtare dhe atdheun e tė parėve dhe militonte nė dobi tė kėsaj ēėshtjeje edhe nėpėrmjet publiēistikės. Kėshtu, mė 1883-`87 De Rada nxorri revistėn e parė shqiptare "Flamuri i Arbrit„, qė u bė tribinė atdhetarizimi dhe mbrojtėse e interesave tona kombėtare ndaj synimeve grabitqare tė shovinistėve fqinjė dhe tė imperializmit austriak e italian, duke shtruar kėrkesėn pėr autonominė e Shqipėrisė. Vitet e fundit tė jetės qenė tė rėnda e tė mundimshme. Fatkeqėsitė e rėnda familjare (vdekja e gruas dhe e djemve) nuk e mposhtėn poetin, pėrkundėrazi ai u bė mė i zjarrtė se kurrė nė veprimtarinė e tij poetike e krijuese. Nė kėtė kohė ai pėrfundoi poemėn e gjatė "Skėnderbeu i pafat„, poemėn "Gjon Huniadi„ variantin e fundit tė "Serafina Topisė„, me titull "Njė pasqyrė e jetės njerėzore„. De Rada organizoi edhe dy kongrese gjuhėsore pėr ēėshtjen e shqipes (Koriljano Kalabro, 1895, Ungėr, 1897), mori pjesė nė Kongresin XII tė orientalistėve ne Romė, ku foli pėr gjuhėn tonė dhe, me pėrpjekjet e tij u cel njė katedėr e shqipes nė Institutin e Gjuhėve Orientale nė Napoli.
Nė kėtė periudhė ai ishte pėrsėri mėsues i shqipes nė Shėn-Adrian. Vdiq me 1903, nė moshėn nėntėdhjetėvjeēare, nė njė dhomė tė shkretė, pa dritė, pa zjarr, pa bukė, duke lėnė pas pikėllimin e gjithanshėm tė arbėreshėve.

(Ndersa per ata qe sdine shqip)

Jeronim DE RADA


Girolamo De Rada (1814-1903), known in Albanian as Jeronim De Rada, is not only the best known writer of Italo***banian literature but also the foremost figure of the Albanian nationalist movement in nineteenth-century Italy.

Born the son of a parish priest of Greek rite in Macchia Albanese (Alb. Maqi) in the mountains of Cosenza, De Rada attended the college of Saint Adrian in San Demetrio Corone. Already imbued with a passion for his Albanian lineage, he began collecting folklore material at an early age. In October of 1834, in accordance with his father’s wishes, he registered at the Faculty of Law of the University of Naples, but the main focus of his interests remained folklore and literature. It was in Naples in 1836 that De Rada published the first edition of his best known Albanian-language poem, the ‘Songs of Milosao,’ under the Italian title Poesie albanesi del secolo XV. Canti di Milosao, figlio del despota di Scutari (Albanian poetry from the 15th century. Songs of Milosao, son of the despot of Shkodra). He was soon forced to abandon his studies due to a cholera epidemic in Naples and returned home to Calabria. His second work, Canti storici albanesi di Serafina Thopia, moglie del principe Nicola Ducagino, Naples 1839 (Albanian historical songs of Serafina Thopia, wife of prince Nicholas Dukagjini), was seized by the Bourbon authorities because of De Rada’s alleged affiliation with conspiratorial groups during the Italian Risorgimento. The work was republished under the title Canti di Serafina Thopia, principessa di Zadrina nel secolo XV, Naples 1843 (Songs of Serafina Thopia, princess of Zadrina in the 15th century) and in later years in a third version as Specchio di umano transito, vita di Serafina Thopia, Principessa di Ducagino, Naples 1897 (Mirror of human transience, life of Serafina Thopia, princess of Dukagjin). His Italian-language historical tragedy I Numidi, Naples 1846 (The Numidians), elaborated half a century later as Sofonisba, dramma storico, Naples 1892 (Sofonisba, historical drama), enjoyed only modest public response. In the revolutionary year 1848, De Rada founded the newspaper L’Albanese d’Italia (The Albanian of Italy) which included articles in Albanian. This bilingual ‘political, moral and literary journal’ with a final circulation of 3,200 copies was the first Albanian-language periodical anywhere.

Before Albania had become a political entity, it was already a poetic reality in the works of Girolamo De Rada. His vision of an independent Albania grew in the second half of the nineteenth century from a simple desire to a realistic political objective to which he was passionately committed.

De Rada was the harbinger and first audible voice of the Romantic movement in Albanian literature, a movement which, inspired by his unfailing energy on behalf of national awakening among Albanians in Italy and in the Balkans, was to evolve into the romantic nationalism characteristic of the Rilindja period in Albania. His journalistic, literary and political activities were instrumental not only in fostering an awareness for the Arbėresh minority in Italy but also in laying the foundations for an Albanian national literature.

The most popular of his literary works is the above-mentioned Canti di Milosao (Songs of Milosao), known in Albanian as Kėngėt e Milosaos, a long romantic ballad portraying the love of Milosao, a fictitious young nobleman in fifteenth-century Shkodra (Scutari), who has returned home from Thessalonica. Here, at the village fountain, he encounters and falls in love with Rina, the daughter of the shepherd Kollogre. The difference in social standing between the lovers long impedes their union until an earthquake destroys both the city and all semblance of class distinction. After their marriage abroad, a child is born. But the period of marital bliss does not last long. Milosao’s son and wife soon die, and he himself, wounded in battle, perishes on a riverbank within sight of Shkodra.

Complete
24-11-2009, 18:38
http://bajvit.bravehost.com/Biografi/Jeronim_De_Rada_files/Jeronim_De_Rada001.jpg

Genci
21-04-2010, 18:28
KENGET E MILOSAOS



KANGJELJI I

Ljis jeta kishe nderruar ,
uj te ri nde dejtit
kaljtheruar te dit e re;
por llumbardh e Anakreontit
ronej Temp e mocme.
Nd`uj nje dit vate te malji
e s`u pruar si kish zakon.
Vet ce ate s`e thajti bora ,
s`e pergjaku akulli ,
se m`u resht njera ce ra
tek e bardha shpia ime.
Kur te drita dheu me shpi
u sbuljua je dejti ,
si garea ce delj per sish ,
mua me zgjoi , tue fjuturuar
qeljqevet finesteres.
M`u pataksa e ruata jashtin :
rusht pak skallankur
dheut en i kin hje ;
ljulje ljiu te gapura ,
nd`era i tunden e perzien
nd`at ninulj qeshenjen
si ato ljulje qielli.
Ti ruaje e se kuljtoje
nje mbuin njerezish.
Kallezoret mbe dhemat
mbajn kangjelje.Ka i goi
ahjena nder time motera
kishi arren e mema ime
emerin tim thoj per nde shpi.
Nje gare m`u rodh te kurmi ,
si garea mbremjes te shtrati ,
kur vajza e ngrohet
ndien per te parezen
sist ce m`i frihjen.



KENGA I

Bota kish nderruar lisa ,
uji i ri ne det
kalteronte n`ditn` e re ;
por lumbardha e Anakreontit
ne Temp rronte e mocme.
Nd`uj nje dit`vate te mali
e s`u kthye si e kish zakon.
Vec` qe ate s`e thau bora ,
s`e pergjaku heshteza ,
po u largua gjersa ra
tek e bardha shpia ime.
Kur n`agim toke edhe shpi
u zbuluan bashk` me detin ,
si hareja qe del sysh ,
me zgjoi duke ferfelluar
qelqeve t`dritares.
U pataksa e ruajta jashte :
rrusht`, pak aguridhe ,
dheut tone i kishin hie ;
lule liu te hapura ,
n`i tund era e i perzien ,
ne ate ninull qeshin ;
si ato lule qielli.
Ti veshtroje dhe s`u kujtoje
asnje mbehi njerezish.
Kallezoret neper duajt
po kendonin.Dheut huaj
ahere nder time motra
kisha arritur ; mema ime
emrin tim thosh neper shpi.
Nje hare me rodhi kurmit ,
si hareja kur te shtrati ,
mbremanet , vajza e ngrohte
ndien per te parezen
siset qe m`i fryhen.

Genci
21-04-2010, 19:21
Kangjelji II

Vreshtat in te vardhullore.
Erth ka malji dheljpera
me te ljodheta te bijlat
porsa paru in te vjelja ;
e te hera ce nder sheshet
sqepet djelli , si te bota
ema ce kentuan nje valle ,
vet Fjokat u m`u hjimisa.
E perveshurez , e ljart ,
me keshen te pjeksurith
nde nje jetullez te bardh ,
ish te kroi nje vash.Te balli ,
nje keshill i kish hie.
I ljidhur te brezi kaljther ,
skemantilj` i ngit mbe truall.
Mua sa me ndieti ,
shtuara vasha m`u pruar ,
gjifritur , pjono hje ,
me te trembur nje gare.
Trimi : - Vajz , me jep ti nje pik uj ?
Vajza : - Sa te duash ti , bire zoti.
- Kuj e bilje je ti , vash ?
Mos me je ti e dheut guaj ?
Kur jesh djalj e Salloniq
vajta , vajza neng ishin
nde katund me aqe gadhi.
Nde ceret e dhezures ,
vucen ajo ngrenej.
- Jam e bilje Kollogres ,
ngrejti ballet e sbuljuar.
Na vejim asaj udh ,
gjembat ce vireshin tek udha
se gervishtetin at kopilje :
me llort te pergjakura ,
ka ballt u me ja reshta.
Di buz te qesheme ,
nji herje te bardh ,
at mbrema dukeshim.



Kenga II


Vreshtat ishin verdhellore.
Erdh nga mali dhelpera
me te lodhurat te bijat,
me te mbaruar te vjelat ;
e at`here kur nder sheshe
fshihet dielli (si nen toke
memat qe kenduan ne valle) ,
kur ne Fjokat une rashe.
E perveshur e e larte ,
me gershet te pleksur
ne nje lidhese te bardhe ,
ish te kroi nje vash`.Te balli
nje mendim i kishte hie.
I lidhur te brezi i kalter ,
mbi truall i cik mandili.
Posa qe me ndjejti ,
vasha drejt nga une u suall ,
gjifryre edhe plot hie ,
me nje te trembur hare.
Trimi : - Vajze , a m`ep ti nje pike uje ?
Vajza : - Sa te duash t`i , bir zoti.
- Kuja bije je ti , vashe ?
Mos me je nga dheu i huaj ?
Kur , djalosh , ne Selanik
vajta , vashezat nuk ishin
ne katund me kaqe hir.
Ne ceret e ndezur ,
vucen ajo ngrinte :
- Jam e bije e Kollogrese ,
ngriti ballet e zbuluar.
Duke shkuar asaj udhe ,
gjembat qe vareshin udhes
s`e gervishtnin ate cupe :
me lleret pergjakur,
une nga ballet ia reshtja.
Dy buze te qeshura ,
njej here te bardhe ,
ate mbremje dukeshim.

Genci
22-04-2010, 14:15
Kangjelji III

Ish e mbreme shen Meris
e vashat ljeshuame
ka te bridhurit , nder dier
fjisin , se nde vateret
s`in te jaterat e vreret.
Paru e zej nj`anankasi :
ndaheshin ar e ljiner ,
pritej nata tek na.
Gavnare bilja zonjash
te ljuajin te perdorme
me te nderem bilj buljari.
Engjeljit ashtu nder qiell ,
me te mir se njerezit ,
mbanjen vece garen e tire.
Dolla u Rodh e kopeshtin
paru eljpit e perflushur ,
ecia per nden ullinjet.
Posht te kroi , me kater vasha ,
me te bardh sqepe nder kriet ,
erth`e bilje Kollogres.
Dukeshin kallez te karpisur.
Vajza : - fanemir kushe na duall
mbi Rodhen fushamir
si vantilje Arberit !
Fanemir ajo kopilje ,
ka e jema e puthurez ,
ce te kragu t`i pushonj !
Ka te niset e magjepsur ?
Ka vorea si dejti ,
o ka e bardha mjezedit ?


Kenga III

Ishte mbremja e shen Merise.
Vashat kishin lene lodrat
e te dyert kuvendonin ,
se nuk qene ne shtepi
eterit e vrenjtur.
Kudo niste nje nxitim :
ndaheshin ar e kandile ,
tek ne pritej nata.
Bija madheshtore zonjash
perdorez do luanin
me te nderem bij bujaresh ,
ashtu si engjejt ne qiell ,
me te mir`nga njerezit ,
bejne vec harene e tyre.
Dola ne Rodh e , te kopshti ,
ku po frushullonte elbi ,
eca nen ullinjte.
Posht`te kroi , me kater vasha ,
me te bardhe cipe kreit ,
erdh e bije e Kollogrese.
Dukeshin kallez te pjekur.
Vajza : - Fatmirosh ai qe na del ,
mbi Rodhen e gjetheruar
si flamur i Arberit !
Fatmiroshe ajo cupe ,
qe , e puthur nga e ema ,
do pushoje n`at krah !
Nga do niset , e magjepsur ?
Nga veriu si deti ,
apo nga e bardha Juge ?

Genci
22-04-2010, 14:35
Kangjelji IV

Ish e diella menat
e i biri zonjes madhe
ngjitej tek e bukura
te m`i ljipen nje pik uj ,
se ish et` i djegurith.
Vetem e coi nde vateret ,
ce keshen me pjeksenej.
Ata duheshin e s`e thoshin.
Vajza , me buzen mbe gaz :
- C`esht e iken si ajri ?
- Me presen nde roljiet.
- Di moll t`ardhura
qendro , u tij t`i ruata.
Me nje dor ngrejturith
mbanej mbi veshin e bardh
ljesht e saj te shpjeksurith ;
kalli jeteren te gjiri
e me goljq mollezit ,
me ja e vu nde dorjet ,
nde ceret e dhezurez.
Thomnie ju , te dashurit ,
nd`embelj aqe te puthurit.


Kenga IV

Ish e diela menate
e i biri i zonjes madhe
ngjitej tek e bukura
te m`i lype nje pike uje ,
se ish etit djegur.
Vetem e gjeti te vatra ,
qe me plekeste gershetin.
Ata duheshin e s`e thoshin.
Vajza , me buzen me gaz :
- C`ke , qe po iken si era ?
- Me presin ne roliet.
- Dy molle te ardhura ,
qendro , se t`i ruajta.
Me nje dore ngritur
mbante mbi veshin e bardhe
leshte e saj te shpleksur ,
kalli tjeteren te gjiri
e me hoqi mollezet ,
me ia vu ne doret ,
ne ceret e ndezur.
Thomni ju , te dashurit ,
m`embel e`te puthurit.

Genci
22-04-2010, 14:45
VJERSH I TE BILJES KOLLOGRES

Ka m`erth te kurmi gjith kejo gadhi ?
Si e paftes u xheshiem te shtrati
e zegjonem e garepsur se u zegjova ,
si ajo ce dihet me nje fat e bardh.


VJERSHE E BIJES SE KOLLOGRESE

Nga m`erdh te kurmi gjith`ky gezim ?
Si e pafaj une zhvishem te shtrati
e zgjohem e hareshme se u zgjova ,
si ajo qe gdhihet me nje fat te bardhe.

Genci
23-04-2010, 20:09
Kangjelji V

Ce te ven nde dejtit
noerit , zemra ime ?
Sbardhetin anizit ,
ruatin pran`u shehetin...
Erth dita e Arberit !
Ndo mos vedekurith
mbi shtrat ne vemenith
mos perpara shpivet ;
e te bota na garronen
shoket e vellezerit ,
kronjet e katundi in.
Nani ce nata e zez
me te butethin nje shi
paru me perbaljten udhet ,
gapni ju derjen
tek te hjedhura kopiljet
ljotenjen garruamith.
Vasha formadhja
me rempeft per dorje
at buzehjeshmen
mua m`e sjellt perparanith.
Cera me i dhezjet
me nde mest shengethin ,
ce te qeshinj e dhuremez.
Vet qe sit na ruhjen ,
jeta e te permisjet.



Kenga V

Perse te vene ne det
mendimet , zemera ime ?
Zbardhuan anijezat ,
pane kendej e u fshehen...
Erdhi dita e Arberit !
Doemos do vdesim
ne shtrat , ne mos rencim
perpara shtepive tona ,
e nen dhe do na harrojne
shoket e vellezerit ,
krojet e katundi yne.
Tani qe ra nata e zeze
me shiun e saj te bute
kudo i perbalti udhet ,
hapnie ju deren
tek te perhedhurat cupa
lozin te harruara.
Vasha foremadhja
ma rrembeft`nga dora
ate buzehieshmen
e ma sjellte mua perpara.
Kane per t`iu ndezur faqet
me ate shenjezen ne mes ,
kur e drojtur te me qeshe.
Vec ne sy te shihemi ,
pa dhe bota te permbyset.

Genci
24-04-2010, 10:33
Kangjelji VI

Ra bora nde dejtit
e me sbardhi vudhevet
krahet ce shqitezes.
Gjumi mua me ljodhenith ,
kurmi vete tue m`u reshtur
porsi grua te Marebelja
mbremanet i reshtjet
shtrushi taraftivet ,
ljehemi e qenevet
mbi miljonet , sheh si shuhet
zjarri e dhezet vreshtavet.
Gjell edhe ce se qelloi.
O vasha kriekeshtenj ,
but shtran te m`uljenej ,
pra te vehej ture tjerr ,
gjims nde t`erret e te drita ,
te ljeren kentimethin !
De te garroja se te bora
biren kronjet e te mbjellat
ket gjell ce nga ruanjen ;
se te biljt e zonjavet
Samerankat , me tumparin ,
gjemonjen te vresht e larg ,
i thon : - Na ju ruami.
Me qellonej tue fjantaksur ,
se te perdorem , ashtu posht ,
veim , se shpit e njerezet
na fanepsejin mbe t`garaksur ;
ne ljerejin iljezit.
Ndo se kalji me ljeshonej ,
iken nde nje leg gra
gjith te shprishura , ajo vet
zej terkuzen te pertrollem :
kurm`e bukur i njeriut
sit i ruanej e m`e buten.
Te dersiturin stomahje
me shinej me skemantilj ,
e kuqe se me shihin.
Ajo vash zakonbukur
se ljeu nder te mundasha ;
porsa mua nde sbardhen dita ,
nje kaljivez e ljeriem ,
ajerjartur tek firaksen ,
dhestra e bardh , maljet e ljumi ,
sa me deshiron te kragu
vajzen dethiniazemer ,
ajo mua me ka hje.



Kenga VI

Ra bora mbi det
e nder leshteriqe zbardhi
kraht`e shqitezes.
Gjumi mua me lodh :
thuajse trupi me largohet ,
si nje gruaje qe , Marbeles ,
mbremjes , i largohet
zhurma e trokashkave
dhe te lehurit e qenve
mbi mullinjte , e sheh si shuhet
zjarri e ndizet vreshtave.
Jeta ende s`fjet.
O, vasha kryegeshtenje
shtratin bute te ma shtronte ,
pra te vihej duke tjerre
gjysme ne terr e ne drite ,
me kenge ne goje !
Te harroja se nen bore
biren krojet e te mbjellat
qe na mbajne jeten ;
edhe djemte e zonjave
Sameranikut , qe gumojne
me tambur vreshten e larget
e i thone : - Ne te ruajm.
I kotur do enderritja
se , perdore , fushave
veme dhe shtepite e njerezve
na faniten me te aguar
edhe yjt na lene ;
apo se me zgjidhet kali
dhe shkon te nje turme gra ,
qe perndahen , vec asaj
qe i ze lakun e pertrollem :
syri i bukur i njeriut ,
dhe veshtrimi i tij e zbut.
Kraherorin e dersitur
ajo e fshin me mandil ,
e skuqur se po ma shohin.
Ajo vashe zakonbukur
nuk leu nder te mendafshta ;
porse mua , kur zbardh dita ,
ne nje kasolle te lene
e te hapur ernave ,
prej ku duken , neper te ,
brinja e bardhe , malet , lumi ,
fort ma kenda ta kem prane
vajzen qe me mori zemren ;
ajo mua me ka hije.

Genci
24-04-2010, 12:10
Kangjelji VII

Dreq rahjet e dejtit
gezoi dita e kaljtherez
vallevet kopiljevet :
i ruatin te dashurit.
Nde kte jet ce kemi me ?
Henen e mbremanes ,
kur dalen te dera ime
vashat e besheme ,
moterat e ushtertorevet.
U trinteljinj qitharien ,
ato te shperveshta
ljotenjen e t`embeljit
ceren me i shuanith.
Kemi me te miren ender
c`i qell trimit vajzen.
Pra ce shpit m`u mbilletin ,
tek dera e erretez
ai e pret e me e uljen.
Ajo gapen preherin :
Vajza : - Mir za , trim , di ljajthi.
Ai m`i thot ce do ku beri ,
se t`e shih , se te m`i fjit ;
ajo e gjegjen e me si
ruan nj`ill e jeterin ;
se doj t`ikenej , por trembjet.
Vajza : - Trim , ri mir , mos sgjonet mema
Ajo ben buzen mbe gaz.
Trimi : - Vash , puthem perparanith.
Ajo reshten kriethit :
pra ce e holjq , dalje m`i bie
nde cerkut je mbjeth nde gji.
- Via , ri mir. - Ec me shendet.
Mbe te nisurit e ruan ,
njer ce dolli e neng e pan.
Zegjonet e nde ket gjell
at dit me ri me mall.


Kenga VII

Kundrejt kodravet e detit ,
dita e kalter gezoi
valleve te vashave :
i shohin te dashurit.
Ne ket` jete c`kemi me ?
Henezen e mbremjes ,
kur te dera ime dalin
vashezat e beshme ,
motrat e ushtareve.
Une tringellij kitaren ,
ato , te perveshura ,
lozin e nje embelsi
faqet ua zben.-
Kemi me te miren enderr ,
qe i sjell trimit vajzen.
Kur shpite mbyllen , te dera ,
ne te erret ai e pret ,
e ul , preherin ajo hap :
- Trim , na merr dyze lajthi.
Ai m`i tregon se c`beri
qe ta shih e te m`i fliste ;
ajo degjon e me sy
ruan nje yll e nje tjeter ,
nuk do t`ike , por dhe trembet.
- Lamtumir`, trim , zgjohet mema , -
ben ajo buzen me gaz.
- Vashe , putheme me pare.
Ajo e resht kryethit ,
ai e heq e vasha i bie
daleze te zverku
e pushton trimi ne gji.
- Lamtumir`. - Ec me shendet.
Ai e ruan ne te ikur :
u zhduk e njeri s`e pa.
Djali zgjohet e ne jete
ate dit` me rron me mall.

Genci
24-04-2010, 13:28
Kangjelji VIII

Mniz e veres bardhullore
biu nje re monosaqe
per nde mest gurevet :
kan gare te shtrushi ljumit.
Pa nje re , malji me bor
i buthetonet njerezet :
ata ljutenjen te korrat.
Si thelleza te foljea
u pushonj nde ket dimer.
Ngrejti deg ulliri shkundur
e kopiljia me hje ,
e garruam vellezeret ,
vetemith kur u m`e dredh
parasten nde valljet.
Jeta e madhe , ce se qetet
ajravet e fjaljevet ,
ate e ka si nje ljinar ,
gajdhi e sheljqerorit ,
pa drit perjashta shpis.
Kur ngrehja paidhet
shegur , ljuc , ullishterjes ,
sa monu frija
nd`era tundenej vadhezit.
U ljutja per hjen e memes
te me coja mbremanet
ndrishe zogj te gjallis.
Shkonej vajza mespurtek ,
shtija gur e llastimisej.
Pra ce u rit si me rempeu !
Noerit me bienith
sa t`e shoh e kurmi
me rodhet e se di te frinj.
Dita ka diellin
ce e sbardhen para sivet ;
porsa c`ill ate kopilje
ruan e mua nde ket mall ?
Kur u dalj nde Shurezet ,
vucen mer e vjen te ljumi ;
porsa mb`udh e trembeme
priret e me ruan katund.
Ashtu ljulje e gapurez
nje te hen pjono gare ,
t`enjeten benet e bardh ,
di u nde pat te diellen.



Kenga VIII

Mu ne mes te gureve
mbiu nje re manushaqesh ,
shenje e pranveres se bardhe :
me gazmend i vene vesh
zhurmerimese se lumit.
Pa nje re mali me bore
u buthtohet njerezve :
ata lutin per te korra.
Ketij dimri kam pushuar
si thelleza te foleja.
Ngriti degt`ulliri i shkundur
edhe vasheza e bukur ,
harruar vellezerve ,
duket ne valle
vetem kur une e dredh.
Bote e madhe , qe s`qetohet
ernave dhe fjaleve ,
ate e ka si llambadhe
qe hieshon shelqerorin ,
po qe jashta shpis` nuk ndrin.
Kur i ngrija fshehur grackat ,
qullure , ullishtave ,
sa mezi qe merrja fryme
po t`i tundte era vadhet ;
lutja per hirin e memes
qe te zija mbremanet
plot me zoq te gjalle.
Shkonte vasha mesputerke ,
shtija gur e me mallkonte.
Pra qe u rrit , - si me rrembeu !
Kur e shoh , me iken mendja ,
dridhem e nuk marr dot fryme.
Dita ka diellin qe e zbardh
para syve tane ,
porse c`yll e ruan vashen
edhe mua ne kete mall ?
Kur un`dal te Shureza ,
vucen merr e vjen te lumi ,
porse mb`udhe e trembur
kthehet e veshtron katundin.
Luleja e celur
nje te hene plot hare ,
t`enjten , duke u bere e bardhe ,
ku ta dish a e sheh te dielen.

Genci
24-04-2010, 17:02
Kangjelji IX

Ender e ljig C`enderri trimi !
Dhjet dit vasha e ben ,
ndo ahjimaz , ndo te shpia ,
mbahej me gjitoniet.
Trimi hipenej murxharin ,
t`egerin , te tremburin ,
Kroiri te m`e potisen ;
porsi ajo si kish zakon
me se vinej Kroiri ,
pra m`i vate nd`enderret.
Mbremanet , nje leg kopilje ,
ka arat t`ardhura ,
te tries e t`et ganjunit
pjot gare u gapetin.
S`erth me to , por tir mbe shpi
vajza e mjelj shume e dashur.
Ashtu bilj te nemurish ,
pa veshur , pa ngren ,
si te ndajtur ka te ljumet ,
ka in zot se shohen mir ,
besen e kan mbi vethen.
Fjejti trimi i heljemuar ,
nd`enderr pa deren e saj :
nde nje gur e porsiljisur ,
zgjith te nje sarua rez
e m`e vej nde preherit.
Ajo ngrejti sizit
e me pa te dashurin :
pruar e ulji kreithit
e me shkundi rezjen
dhja se i goi ruhjet.



Kenga IX

C`enderr te keqe pa trimi !
Dhjete dit vajza e beshme ,
ndo ne are e ndo ne shpi ,
rrinte vetem me gjitonet.
Trimi i paske hypur atit ,
te egrit , te tmerrshmit ,
te Kroi i Ri t`i jep uje ,
porse ajo , si e kish zakon ,
s`vinte me te Kroi i Ri ,
po m`i vate ne enderret.
Mbremanet , nje varg me vasha ,
te ardhura prej arave ,
ne tryeza e t`et te cunit
plot hare u hapen.
S`erdh me to , po tirr ne shpi
vajza e mjere , kaq e dashur , -
si bijte e te varferve ,
te paveshur , te pangrene ,
thuaj ndare nga te lumet ,
nga zotyne s`shohin mire ,
besen e kane mbi veten.
Trimi fjeti i helmuar ,
ne enderr pa deren e saj :
te nje gur e ne shulle ,
zgjidhte nga nje tufe reze
e m`i vij ne preher.
Ajo ngriti syte
e me pa te dashurin ,
u pruar e uli kryet
e me shkundi rezen ,
thuajse pa nje te huaj.

Genci
24-04-2010, 18:51
Kangjelji X

Valle pashkes


Zgjou , trim ,i agezuam ,
in zot ljereu var ,
perendonjen iljezit ,
shuhen zjarret , derdhet ujt ,
jeta veshet nder te rea.
Ashtu , zemer ljipisjare ,
ti te priresh e garepsur.
Si nj`ani nkarkuar me trima ,
ce te mesi dejtit
pan katund e disheruar ,
erdhe i hjeshim , pjot gare.
Kush te mori sishit ?


Nj`an e valles

Kush porsiti ren e maljit
mon me shi te na kuljtonej ?
Zonja e madhe u anankas
jasht katundit te me vej
nde nje darsem me kopiljet.
Kish nder sit dejtin ,
kish mbe zemer hjen e shpis ,
kurna pa djalin e saj
te perdorem me nje kopilje.
Vajza ndjeti nd`eshterat
gazin te pershuatur ;
si nje marmur me llogaz
ruanej e perpara sivet
dherat i vejin e i vijin.
Djali u resht e u buar te llaka :
te perljotem drodhi sit
qjellit vetem , tundu dhes ,
perenduar djelli ,
pa dalj iljezit.
Ish si zemer ce varesi
ket jet te panjohur
e se sheh ku te me vej.


Gjith vallja

Via , ljevrosu i gadhjar :
vajza ce ti deshe mir
e me ne nde valljet.
Prana di zonja jot em ,
ndomos se neng e thot ,
se katundit i pesove
porsi vera trieses ,
porsi dheut njeriu me fjalj.



Kenga X

valle e nates se pashkes


Zgjohu , trim , gezuare !
Zotyne la varrine ,
perendojne yjezit ,
shuhen zjarret , derdhet ujet ,
bota vishet nder te reja.
Po keshtu , zemer e dhemshur ,
priresh edhe ti e gezuar.
Si nje ani ngarkuar me trima ,
qe te mesi i detit shohin
fshane e deshiruar ,
erdhe gjith`hir e hare.
Po kush te mori me sysh ?


Nje pjese e valles


Kush porsiti rene e malit
mon`me shi te na kujtonte ?
Zonja e madhe u nxitua
jashte katundit te veje ,
ne nje dasme tok me cupat.
Kishte detin ne sy ,
hien e shpis ne zemer ,
kur na pa djalin e saj
dorperdore me nje cupe.
Vajza ndjeu nd`eshterat
gazin t`i pershuhet ;
si nje mermer qe mendon
shihte dhe perpara syvet
dherat i venin e i vinin.
Djali iku e humbi brinjes :
te perlotur ktheu syte
qiellit qe rrethonte dheun
vetem , se dielli kish rene ,
yjet edhe s`kishin dale.
Ish si zemer qe merzitet
nga kjo bote e panjohur
e nuk sheh se ku te veje.


Gjithe vallja


Ngreu , levendi djale !
vajza qe ti dashurove
esht`me ne ne vallet.
E di mir`zonja jot eme ,
ndonse nuk e thote ,
se ti dole ne katund
porsi vera ne tryeze
e mbi dhe njeriu me fjale.

Genci
25-04-2010, 08:38
Kangjelji XI

Duro , zemer , e duro
sa duroi malji me bor.
Shkepetin nent djellas ,
sbardhulluan kumbullat :
trimi ka katund i larg
duall e ruati mbe menat
e garroi shpizen.
- Ljumi u ! me thoj malji.
Si nje qeljqe ce m`i frin ,
bjer te feksurit te voga ,
porsa mbrenta llamparisen ,
esht ajo vajz e mjelj.
Vetem ka t`emen e t`an.
Ata duan.Kuj te m`i thet
eg atire mos i thet ?
Ajo lje katund e thuhet
nusja e trimit guaj.
Vjen nje dite e thjellemez
ce t`uljet ashtu mbe der ,
te me qepinj ljinjezen.
Ajo ruan dejtin :
fjuturonjen ndallanishet ;
e vehet e me kenton
strofat ce m`i thoja vet
nd`at mot ce duheshim.
E garron zotin e saj
e me uljen kreithit ,
kurmin tim fjantaksenith.
I ljerier muqevet
ashtu malj me ndonje thellez ,
pra ce njerez nje katund
stisin siper pjono hje
te llakat e gjeljebera ,
e malli trimavet ;
e stoljisur , tundu gra ,
delj kopilja per martuar ,
ljehen djalje e sikeqi.



Kenga XI

Duro zemer , e duro
sa duroi mali me bore.
Shkrepetine nente diej ,
zbardhelluan kumbullat :
trimi nga katundi i larget
doli e i pa menate
dhe harroi shtepine.
- Lumi une ! - thoshte mali.
Si ai qelqi , qe m`i fryn ,
bjerr ndricimin nga hukatja ,
porse brenda gjithe ndrit ,
ashtu eshte vajze e mjere.
Ka vetem t`emen e t`ane.
Ata e duan.Kujt t`i thote
"po" , ne mos u thente atyre ?
Ajo le fshatin e quhet
nuse e trimit te huaj.
Po na vjen nje dite e kthjellet ,
qe t`ulet ashtu ne dere ,
te me qepe linjezen.
Veshtron detin :
fluturojne dallendyshet ;
e vihet e me kendon
kenget qe i thosha vete
nd`ate mot qe duheshim ;
e harron zotin e saj ,
me unj kryet e ne mend
sjell fytyren time.
Ja , si bregu i braktisur
gjembave e thellezave ,
ku vine e ndertojne njerzit
nje katund plot hieshi
te luginat gjelberore ,
eshte malli i trimave.
E stolisur , ne mes grave ,
vajza del per t`u martuar ,
edhe lindin djem sydrite.

Genci
25-04-2010, 09:13
Kangjelji XII

Si suvalj nde dejtit ,
paru e trubull si nje malj ,
neng ruan me se anin ,
ashtu grat ndo ven mbe krua ,
ndo te ljumi , o per te gola ,
mose thojn vashen e nemur ,
ce i biri i zonjes madhe
i dashur zilepsenith.
Kopilja e dhuremez
mbahej mose me gjitonet :
mbjidheshin mbe t`erretit ,
mbremanet e mose ljinj
thojn , ciljon e skemantilje.
Nje te diellez menat
u e cova Korqiollon.
Vajza : - Trim , ti mua nde me do mir ,
udhevet mos m`u perpiq ,
mos me ruaj nde legiet.
Trimi : - Vash , i pari im mall ,
aq i mjelji u s`u pantehja
sa edhe te te dhunoja.
- Mos me qaj ti , bir zoti ,
mos ti ben te jem u ftes
ljoteve ce neng shprishen ;
se use te nemuren ,
heljmove kopiljet ,
se njeriu s`i bere keq.



Kenga XII

Si suvala e detit
e turbullt` e si nje mal ,
nuk pyet me per anijen ,
ashtu dhe grate ne krua ,
o te lumi , o per shkarpa ,
flasin per cupen e varfer ,
qe i biri i zonjes se madhe
e don edhe dashurohet.
Vasha rrinte gjith turp
vetem me gjitonet ;
ato ktheheshin nga puna
mbremanet e vec per linja
flisnin , per shami e fustane.
Nje te diele menate
e gjeta ne Korqiollo :
- Trim , ti mua ne me do fort ;
udheve te mos me pjekesh ,
nder shoqe mos me veshtrosh.
- Vashe , malli im i pare ,
une i mjeri s`e pandeha
qe keshtu te beja dhune.
- Mos u qaj , o ti bir zoti ,
mos bej qe te jem fajtore
per lotet qe s`duhen derdhur :
s`demtove te varferen ,
as helmove cupat ,
njeriu s`i bere keq.

Genci
25-04-2010, 10:27
Edhe keto bejne pjese ne Kangjeljin(Kengen) e XII-te.

VJERSH I TE BILJES KOLLOGRES

Nd`ate katund ce sonte te m`arresh ,
se ke te foljet an , se ke ti shpi ;
atje s`e kopeshti it , se delj me nder ,
oj zemer guri si se ri me ne ?



VJERSHE E BIJES SE KOLLOGRESE

Ne ate katund ku sonte do arrish ,
s`e ke te folet tone , s`e ke shpine ;
atje s`e ` kopshti yt , atje s`ke ndere ;
o zemergur , perse nuk rri me ne ?

Genci
25-04-2010, 11:19
Kangjelji XIII

Valle

Pra ce , zot , ke te na ljesh ,
vafsh si nj`ill ce dritjen
neng bjer tek udh e tij.
Bir , me heljm te riut ent
mos te qoft perljipurith.
Ahjena ce te na vish ,
qoft i but dimeri ,
me ullinj e qumeshtith.
Biljat e beshme
ema shum te me martoshin
me te zgjedhure kopilj.
Te na vish si ka jashti
fjaljet e te dashuret ,
si anamesa fjetavet
ujuljes ce kam te dera ,
par garaksur Shengjeza ,
me garepsen zemeren.
Er e ljez ce tunden fjetat ,
gjumin e njerezet
ljeson se dihjet.
U me vehem te peshtjeri
tim bilj te ritjen.
Sjeljesh ti nj`ushter fanemir
te na gapinj keta rehje
ljefteris ce buartim.
Nder te veshura te zeza
nusja se fanaroset
valljes ce dridhjet.
Zonjat me djaljin mbe dor
buthetonen e ruanjen.
Gjith gjerit te mbjedhura
njihjen pjono gare.
Ljulj`e ver mbesallevet ,
malli te kercierit ,
je trime i pasurith.
Ti te hjez`e shpis sate ,
nen te gruajet ce te rish ,
ce nder njerezit na jemi ?
Pors`ai zot ce me gajdhi
djaljerin te bukuroi ,
djepin te veshi me ar ,
sa nje katund ljuten per tij ,
ai zot me te do mir.



Kenga XIII

Valle

Me qe , zot , do te na lesh ,
vafsh si nje yll qe driten
nuk e bjerr udhes se tij.
Bir , me helm te rite e tu
mos qofte perzier.
Ate dit`qe te na vish ,
qofte i bute dimeri ,
me ullinj edhe me qumesht.
Dhe bija te beshme
memat me martofshin shume
me djema te zgjedhur.
Te na vish si nga larg vijne
fjalet e te dashurve ,
si mespermes fleteve
te ides qe kam te dera ,
duket me te aguar Shenjeza
e me gezon zemren.
Era e lehte qe tund fletet ,
gjumin njerezve u letofte
ndaj te gdhiri ,
edhe une i vihem punes ,
qe te rrit femijet.
Sjellsh ti nje ushteri fatmire ,
te na i hape keto brigje
lirise qe borem.
Ne te veshura te zeza ,
nusja kurre mos dalte ;
te vallja qe dridhet ,
zonjat me djemthit ne duar
buthtohen edhe veshtrojne ;
tere gjeria te mbledhur
njihen plot hare ;
lule e ver`mesallave ,
mall per te kercyer
me trimin qe e ke.
Ti te hieja e shtepis `sate ,
nen te huajt`kur te rrish ,
c`jemi ne nder njerezit ?
por ai zot , qe gjithe gaz
te zbukuroi djalerine ,
djepin ta veshi me ar ,
aq sa nje katund per ty
lutet , ai zot te do.

Genci
25-04-2010, 14:47
Kangjelji XIV

Pra ce dielli i ra te shtrati ,
m`u pataks micoria :
vu njinje te veshurat ,
duall ka rij i biri zotit.
Nj`er ngrenej buguathin ,
ja e shtefrinej murevet.
Mosnjeri shkonej atej.
Vetem fjit te buz` e udhes
ajo Rin nde vateret .
- Di u nde trimi i gadhjar
me te shkonj kesaj udh !
Fanemirat nd`at Greqi
ce te foljet i gjegjjen !
Vate ! - tha me vetehen ,
u pruar te shpi e saj ,
mori telj e trastjen
e me vate ka ullinjet.
Mbjidh ullinj e qanej.
Ce shkararti pes ullinj ,
tek i pesti u porsiljis ;
atje e qelloi gjum.
Trimi nd`ender me ju duk ,
ce m`i dilj tek udha e ljumit.
Fushat mban in pjono bor ,
shqentet ngrag i pikullojin.
Trimi : - Me kte mot te beje finjen!
Duart si me te nkuqetin.
Vashes i vej buza mbe gaz ,
porsi njota nj`er e keqe
shkundi boren e fushavet ,
e perflushi si suvalj
e te kaljther si nje dejt
posht rahjevet e gapi.
Vati trimi i nisurith.
Nde nje spart ajo e zen :
prapa ruati e larg e pa
si nje fjutur nd`ata uj ,
ce tundet e vente vente
sbardhen te keputurith.
Porsa u ngre vore je ftohet ,
ce m`i ngriti cerkethin
e gjun e sbuluarith ,
m`i keputi gjumethin.



Kenga XIV

Pasi dielli i ra te shtrati ,
m`u pataks e mjera :
vuri shpejt te veshurat ,
dual nga rrij i biri zotit.
Era ngrinte pluhurin
e e shfrynte mureve ;
asnjeri s`kalonte andej.
Por atje ,te buze e udhes ,
Rina flit , vetem ne vater :
- Ku ta dish ne do te shkoje
trimi i hieshem me ksaj udhe !
Fatmiroshe ato ne Greqi
zerin qe i degjojne !
Vate ! - tha me vetehe ,
u kthye ne shtepi ,
mori terkuzen e trasten
e me vajti nga ullinjte :
mblidh ullinj e qante.
Pasi shkundi pese ullinj ,
tek i pesti , ne shulle ,
ndejt e e zuri gjumi.
Trimi ne enderr m`iu duk ,
qe i doli udhes lumit.
Fushat ishin plot me bore ,
rrobat mbi krah i pikonin.
- Me kte mot ke bere finjen !
Si te jane skuqur duart !
Vasha vu buzen ne gaz ,
Kur , - ia befti nje ere e forte ,
shkundi born` e drureve ,
e perflaku porsi vale
e te kalter si nje det
poshte kodravet e hapi.
Vate dhe trimi , i rrembyer !
Te nje spart ajo u zu :
pas e ruajti e larg e pa
si nje flutur permbi ujet ,
qe tundet e , vende - vende ,
zbardhon se keputuri...
porse u ngrit veriu i ftohte ,
qe m`i ngriu zverkethin
edhe gjurin e zbuluar , -
m`i keputi gjumin.

Genci
25-04-2010, 16:05
Kangjelji XV

Udhes ime parkaljesa :
- Shen Meri e shpivet ona ,
keto udh ti te me ruash.
Dej menat dihet e djell
e ti delj per nde katund.
Arat te bihen shendosha ,
ljopt te mos provisenjen ,
shpit te mos perljipjen ,
gjith te thon : " Ti ruana ".
Ce se prita , por u nisa ?
Ardhur kishja me uraten :
ti ndeljeje vajzat
ce me buk se frihjen ;
ndo tjeren nde derjet ,
ndo m`i trintellin argaljia ,
me se shkonj asaj udh.
Frushkulli s`e per njerin ,
ndo ait e ljisevet ,
ndo ngjalja e ujravet ;
vetemith burri me gruan ,
kurm ce kaljbjet te bota.
Prana mir ata se shohen
jan ftes nde duhjen.
Udhes ashtu parkaljesja.
Tek arrura e fjejta naten ,
im vella Koniati , djalj
si nje ljulje , i vdekur ,
me dolli veshur i bardh.
Milosao : - Si ja e thon ketij katundi
tek ti rije , im vella ?
Sa gare ce te na shohen
zoti tat e zonje mem !
Koniati : - Dheut erret tek ti fje ,
tundu dushqe e tundu dejt ,
ka mot , vella , ce dolla.
Nani erdha te te ljevrosinj.
Njerezit ronjen te shpit
nder te ndajtura e nder ljipe ,
djelli i dolli ka malji ,
gjumi shtretevet i pren.
Di kopilj ce duhjen ,
stan e jeten se nderrojen.
Si ka golja te peshtoi ,
se nde vashen pafuqi
mbi dhe trimi ziljepsen ,
vollet zoti ce m`i beri ?
Neng ai ndajti Kallavri
idhrioten sikeqi
kurmmagjepsuren Lluiz.
Vu paljacet ce beri nana
tek ania mbremanet
e nde shpit e sbaudhirtur
mbjidhej per naten e ljurtem.
Ce ja e ru trimi e puthi.
- " Nd`at dhe ce vete vet ,
thuam nde do gje ti trim.
- Kur te vesh te zalli guaj ,
shtjer nde dejt ti skemantilj ,
ljut te vinj perroit en ,
te m`e di se neng u mbite.
Ljut sheg e shen Meria
gjith paru se te perljipen".
Pra ce java me shum gjell
shkuar u bori , mbi shuret
trimi njogu skemantilj.
Si ajo c`iku ron pertej ,
pas vedekur , - tha , - na romi.



Kenga XV

Udhes sime lutesha :
- Shen Meri e shpive tona ,
keto udhe te m`i ruash !
Pasneser gdhihet e diel
e ti del neper katund.
Arat te mbijn`te shendosha ,
lopet te mos na pelcasin ,
shpite mos vishen ne zi ,
gjith“te thone : " Ruajna !"
Pse nuk prita , por u nisa ?
Do me kishe dhene uraten ,
do te kishe ndjere vashat ,
qe me buke s`fryhen.
Dac te tjerrine te dera ,
dac t`u tringelloje vegja ,
asaj udhe me nuk shkoj.
S`eshte bisha per njerine ,
as shqipja e lisave ,
as ngjala e ujrave ;
vetem burri esht` per gruan ,
kurme qe u kalben nen balte ,
ndersa te mire ata s`shohin ,
se , kur duhen , bejne faj !"
Udhes ashtu lutesha.
Tek arrita e naten fjeta
im vella Koniati , djale
si nje lule , i vdekur ,
me del veshur ne te bardha.
Milosao : - Si e thone kete fshat ,
ku ti rrije , o im vella ?
Sa gezim qe te na shohin
zoti tate e zonja meme !
Koniati : - Dheut erret , ku ti fle
ne mes dushqesh edhe detit ,
ka mot , o vella , qe dola.
Erdha te te ngushelloj.
Njerezit rrojne ne shtepi
te percare e ne zi ,
po kur dielli del nga mali ,
gjith`njesoj ne shtrat i pren.
Dy te rinj qe duhen ,
gjendjen , boten s`e nderrojne.
Si te shpetoi nga goja
qe , kur vashen pa fuqi
permbi dhe trimi e do ,
merr meri zoti qe e beri ?
S`e largoi ai Kalabrie
hidriotene sydrite ,
shtatmagjepsuren Luize ?
Shpuri mbremanet ne anije
mbulesat qe beri gjyshja ,
e te shpia e boshatisur
naten e fundit u mblodh.
Trimi e arriu e e puthi.
Luiza : - Ne ate dhe , ku po shkoj vete ,
thuam ne do gje ti trim.
Trimi : - kur te vesh te bregu i huaj ,
hidh ne det mandilin ,
lut te vije prroit tone ,
qe te di se nuk u mbyte ,
Lut dhe zonjen shen Meri ,
kurre zi mos te te sjelle.
Kur kaloi nje jave e gjate ,
trimi gjet mbi shur mandilen
edhe tha : - Si ajo qe iku
edhe rron pertej ,
keshtu rrojme ne pas vdekjes.

Genci
25-04-2010, 19:33
Kangjelji XVI

Ajri ce ndreqi mon
friti ka dejti.
Te rahji Llumbardhavet
goll me gapi derjen ,
dalj me muljvi cerjen
e me reshti gjumethin.
Milosao : - Ruash e ftohteza vore ,
se me zegjon , ti me garepsen.
Maria nder degezit
nd`i qikar , i ka hje.
Ti se ljeve nde dhe te guaj.
Vorea : - Kur ljeva te parezen ,
dushku u tund te Pokfilli.
- Te biljen e Kollogres
mos ti e pa nd`ata perrenje ?
- Garepsen dita me diell
te shendosh e te semur.
Te ndin e qitharjes ,
me te bardhethin kopilj
ljuanej Millordeza ,
shtrushullonej coheza ,
frihej gjiri e prirjej ,
e m`i shprishej shtekethi
e m`i fjisin sizit.
- Mba tutje , bushtra vore ,
se me ngrin eshterat !


Kenga XVI

Era qe e ndreqi motin ,
fryu nga deti.
Te Kodr` e Llumbardhave ,
lehte se c`ma hapi deren ,
embel me dheli fytyren
e me reshti gjumin.
Milosao : - me rrofsh , i ftohti veri ,
qe me zgjon e me gezon !
Sa i ka hie kocimares ,
kur ia perkul degezat !
Ti s`leve ne dhe te huaj.
Veriu : - Kur leva te paren here ,
dushku u tund te Pokfilli.
- Te bijen e Kollogrese
mos e pe nd`ata perrenj ?
- Dita me diell gezon
te shendoshe e te semure.
Me kitar`, vasha krenare
luante me djaln`e bardhe
e i frushullon fustani ,
gjiri i fryhej , rrotullohej
e m`i shprishej shtekthi
e m`i flisnin syzit.
- Mba tutje , bushtera ere ,
se me ngrive eshterat !

Genci
26-04-2010, 15:30
Kangjelji XVII

Shpi tona te shprishura
dej menat u me ju shoh.
Shoh hjillon e Rakanieljit
e vashat ce ljanjen.
Neser mbe te serposurit ,
shkon vasha ka dera ime
e me sheh shume gare ;
pien : - C`e kjo gare ?
- E gare e te birit zotit ,
ce na vjen neserith. -
Zemera vashes i llaftarisen.
Mbjidhet nder te moterat ,
uljet , ngrehet , delj te dera.
Gjith gonet jane pjono zjarre :
ven me ur nde dorjet
prapa ljakuriqevet
udhevet ganjunezit.
Shkepten vasheza gares ,
porsi djalji nje menat
ce i dihet me gadhi.
Mbi shtratin e mundasht
drita ce m`i gapjet
m`i keputen gjumethin.
Sheh te jemen per nde shpi
me keshen te shpjeksurith ,
jetullen nde dorjet ,
mbi bufet sheh pasiqiren
e patakset , se kuljton
trimate nde Shurezet
e stoljit e vashavet
te pergjunja Shen Lli ,
perpara Mesosporites.


VJERSHI TE BILJES KOLLOGRES

Ishja nde vallet e i nderruam arrure ,
me shture sit e m`u skotis ronia.
Mos te varesinj , djell , kejo rej e ljen ,
nde te perpiqet e llampar nje her.




Kenga XVII

Shtepi tona te shperndara ,
do t`ju shoh pasneser.
Do shoh bregn` e Rakanielit
e vashat qe lajne.
Neser ndaj te ngrysur
shkon vasha nga dera ime
edhe sheh shume hare ;
pyet : - C`eshte kjo hare ?
- Esht` hareja e t`bir te zotit ,
qe po na vjen neser.
Zemra vashes i kercen.
Mblidhet tek te motrat ,
ulet , ngrihet , del te dera.
Nga cdo ane sheh plot zjarre :
cunat , me ure ne dore ,
ndjekin udhve lakuriqet.
Shendrit vasha prej hareje ,
porsi djali nje mengjesi
qe gdhihet me gaz.
Permbi shtratin e mendafshte ,
drita qe m`i ndehet ,
m`i keput atija gjumin.
Sheh te emen neper shpi
me gershet te shpleksur
e me lidhese ne dore ;
mbi tryeze sheh pasqyren ;
brof ne kembe , se kujton
trimate ne Shurezet
e stolite e vashave
pergjunjur ne Shendelli
perpara Mesosporites.


VJERSHE E BIJES SE KOLLOGRESE

Isha ne vallet e i ndryshuar erdhe :
me shture syte e m`u erresua jeta.
Mos e ki rende , o diell , kjo re e lene
ne te takofte e ndrin dhe ajo nje here.

Genci
27-04-2010, 13:09
Kangjelji XVIII

S`in te trimave o te grave
te martuarme rogollim ,
si rekime zemerje
ce ljufton vedekja ,
porsa in te fritura
djaljeve te prejturve
te djepe me ninuljen
mbe te rar te djellit ;
si te tundur fjeta dhrish ,
si vivilj e ditjes ,
nd`ato zemera te ljea ,
kur thelleza m`u ljeshua
ka ljumi Teodorit.
Shkoi mbi qeramidhevet ,
ra te kreu djaljit
parganjotit Milloshin ,
c`ish te shtrati i veljust ,
e m`u vu e m`e tagjisen.
Ce fernoi tagjisuri ,
gapi krahet e m`u ulj
mbi spervjerin e mundasht ,
ljereu fershellimjen.
Djaljit i qelloi gjum.
Nd`i qelloi , lje te fjer :
mos kuljtonj te bardhen em ,
c`e cathur e pa frim
voshqeshit me shqirjet ,
ture i thir zotit saj ,
ce dualli e neng u mbjoth.



Kenga XVIII

S`ishin grahma trimash
e grash te martuara ,
as renkime zemre
qe lufton me vdekjen ,
porse ishin fryme
prej djemthish qe prehen
djepeve me ninulla
me te rar`te diellit ;
e si ferfellime gjethesh
te hardhis`, si fryma e dites
ne ato zemera te lehta ,
kur leshohet thelleza
nga lumi i Teodorit.
Ajo shkoi mbi qeramidhet
edhe ra te krei i djalit
te parganiot Milloshinit ,
qe ish te shtrati i velushte
e m`u vu e ma ushqeu.
Si mbarojti se ushqyeri ,
hapi krahet e m`u ul
permbi tenden e mendafshte
e ia leshoi kenges.
Djalthin e zu gjumi.
Nd`e zu gjumi , le te flere ,
mos kujtoj`te bardhen meme ,
qe e zbathur e pa fryme
pyjevet po me rreqiset ,
duke i thirre zotit saj ,
qe doli e nuk u kthye.

Genci
28-04-2010, 11:35
Kangjelji XIX

Nde te rar te dimerit ,
vajta me time vellezer
te garaca Marljulje ,
shum i pritur.Deljemeri
ngrogu qumeshtin e i rempiem ,
sit me ljot : - Ga , i bardhi trim.
Kur vinej tatemadhi ,
vetem qumeshtje te ngroget
doj ; pestajna , mbe te ditur ,
ushterit kishe garruar.
Pa hje , i piseruam ,
rija si te dheu guaj.
Fjejtin te mi vellezer.
Deljet rumpullareshin ,
gjumin me keputejin.
Te paren u m`u pataksa ,
ka Mbuzati heneza
mbi dejt dhezenej.
Per se diti u m`u pataksa ,
njerezit e frushkuljit
te qelluar illi se ruan ,
por i taksen deljevet
nata me psor mbedha.
Per se treti u m`u pataksa ,
hena rar , kullotenej
ndonje ka ati , ketu ,
kocorehjet gjimes te bardh.
Kur te kateren e zegjova ,
deljet ona u kish gapur
ljumrave te kaljtherve.
Mua me zu malli katundit.
Dolla posht sheshevet
c`in te njom , te shprishuris
borjes se paljosur
nen hjen e stulpavet ,
e vashen kriekeshtenj
njoga te udh e katundit :
njoga stan pjono gajdhi
me te kaljtheren podhe.
Ju perpoqa nder vrieljet.
Trimi : - Se ti vije somenat
njer ketej , s`unt e pantehja.
Vasha : - Nji s`erdha te tjera her ?
Se pam me k`te dergojmi buken
tim vellezere.Tha mema :
" Mbjidh edhe di parkaljidhe ".
E sonte , fjejte mbe truall ?
- Afer zjarrit i pushtruam.
- Popo ! Nji se munt vije
prem mbe shpi. - Te shpia ime
vajza kriekeshtenj
nani me se fanaroset.
- Sa ka dielli ce ron ,
mos tek uljet mbremanet
neng ri i vetemith ?
- Bushter , - kur te prirjem
nder te guaj te frihjesh ,
si te guaj ti te me dish !
- E pse ? " Vejim aferith :
mbajti.Prana , te perljotem
pruari sit te vrika mbe` an.



Kenga XIX

Me te rar`te dimerit ,
vajta bashke me tim vllezer
te stani i Marlules ,
i pritur ka mot.Bariu
ngrohu qumesht e i rrembyer ,
syt`me lot : - Ha ; trim i bardhe !
Yt gjysh , kur vinte , nuk donte
vec qumesht te ngrohte ;
pastaj , gjer te gdhihej ,
ushtrine e harronte.
Pa kreni dhe i trishtuar
rrija si ne vend te huaj.
Fjeten tim vellezer.
Delet qe zhurmonin ,
gjumin ma keputnin.
Kur u cova per se pari ,
nga Mbuzati heneza
siper detit llamburinte.
Kur u cova per se dyti ,
ylli s`ish duke veshtruar
njerezit e bishat qe flinin ,
por u takste deleve
net me fate te medha.
Kur u cova per se treti ,
hena kishte perenduar ;
ndonje ka , aty - ketu ,
po kulloste kodrave
gjysme te zbardhuara.
Kur te katerten u zgjova ,
delet tona ishin hapur
lumenjeve te kalter.
Mua me zu malli i katundit.
Dola poshte shesheve ,
qe ishin lagur : kish debore
te pashkrire , te perhapur
nen hien e shkurreve ,
e vashen kryegeshtenje
njoha te udhe e katundit ,
njoha shtatin plot hir ,
spikun e kalter te fustes ;
e takova neper zhugat.
Trimi : - Se te vije somenate
gjer ketu , nuk e pandeha.
Vajza : - Pse , s`kam ardhur tjera here ?
S`patem me ke t`u dergojme
buken vllezerve. " Shko , mblidh
dhe dy skorje " , me tha mema.
Sonte mos fjete me truall ?
- Afer zjarrit i mbuluar.
- Bobo ! s`mund te vije mbreme
ne shtepi ? - Te shpia ime
vajza kryegeshtenje
tani me s`po duket.
- Sa ka dielli qe rron ,
mos , kur ulet mbremanet ,
vetem s`rri ?
- Kur te kthej ne dhe te huaj ,
ngopmu ti , moj zemergure ,
si te huaj te me dish !
- E perse ?" Ne pran` e prane
ecnim.Ajo u permbajt
e pastaj syte e perlotur
i ktheu nga plepat anesh.

Genci
28-04-2010, 15:19
Kangjelji XX

Fjetat in te mbitura ,
djelli i sqepur reshit ,
pa oreks zemer e gravet ,
kur u roth nje shkuntuljim.
Kin ullinjet te mundure ,
shpit te savurrosura ,
ljen njerin te voll e dheut.
Ljehemistin frushkuljit.
Gjintjes ce e skotisur
sillej e perpiqej mb`udh ,
nd`at nat te pabes
me proseksa vashezen ,
at mesgollezen ,
at kriekeshtenjezen.
Si me shihet pjot ampni
llill ce zemerat oreksen ,
llill ce thot : " Me ruani driten ,
jeta se sholjarjet. "
Bardhullore u me e pe.
Vajza : - I bardhe bire buljari ,
se ti me mer , ti ku me qell ?
Neng jam u zonj e madhe
si bushtra e , jot kunat.
Trimi : - Skutari se thuhjet
me katund.Pertej malj
priftera jan te na martonjen.
U me akull e prament ,
ti me ruan kaljivjen
e me ljan te veshurat ,
vet per mua te vetemith.



Kenga XX

Gjethet ishin si te mpira ,
dielli i fshehur resh ,
zemr`e grave pa deshire ,
kur , - ia dha nje shkundullim.
Ullinjte e thyer ,
shtepite e rrezuara ,
njerezit i braktisen
merise se dheut.
Ulerinin egersirat.
Permes gjindjes se tmerruar ,
qe sillej , perpiqej udhes ,
asaj nate te pabese
kam diktuar vashezen ,
vashezen meshollezen ,
ate kryegeshtenjezen.
Si ai qe nje yll te qete
sheh e zemren ia ngroh ,
yll qe thote : "veshtromni driten ,
bota nuk do te shkallmohet " , -
bardhellore une e pashe.
Vajza : O i bardhe bir bujari ,
ne me merr , ku po me shpie ?
Une s`jam nje zonje e madhe
si mizorja jot kunate.
Trimi : - Shkodra me s`thuhet qytet ;
pertej malit gjejme prifter
qe te na martojne.
Un` me shigjete e parmende ,
ti kasollen te ma ruash
edhe rrobat te me lash ,
vetem per mua te vetmin.

Genci
29-04-2010, 12:05
Kangjelji XXI

Neser dihet shen Meria :
frunkullera me u dhez ,
udhet jan pjote me fjalj.
Men , ullinj e vreshtat ona ,
verdhullore henies ,
mos maj ju te genjeni
vashat e ketij katundi.
Se ti mbrema e hjesheme ,
kush me tij te rie ce gjum
nani gjintes t`i qellonj ?
Mua thelleza mbi shtrat
kurm me sheh te pa llogaz ,
si nje thron shihjet ;
si te pantehjinj se e menat
dita ime madhja ?
Shkrehet e me bie kumbora
me gare me te garaksur.
Ka dejti motera ime
gapen e me ruani mon ,
kurmi vet i qeshunith.
Shpit ona pastronien.
Para shpivet , thirm e valles.
Kunatat ce mbremanet
patin fjalj nde vateret
e me voll qelluani gjum ,
rrin afer nde valljet ,
te zena per dorje.
Vajza kriekeshtenj ,
e ljerier prindevet ,
mua me vjen e tin zot
ce e beri paftes ,
ce uljen sit e ruan te jeta
gjith njerezit vellezer.
Neserith , nde ket her ,
uljiet te shtrati im ,
me jep ceren per te puthur ,
nen lloren me lje keshen.
Djaljerat ce te m`i ljehen
te daljen nder dherat an ,
nder ullinjet e kopshterat ,
si me delj henia
ka jeta e njogurez.
Shen Meri , mos na ljesh
pra ce te me hinj mbe shpi ,
e stoljisurez me ar ,
buljereshavet e pritur ,
e rempiem gjitonevet ,
si ka baret nj`iothi ,
ce bufetavet t`i merinj.
Ljefteri e nji katundi
shpi e tatemadhit tim ,
nani ka te zotera :
e se con ajo mbe shpi
nje tharos e gavnar.


Kenga XXI

Neser gdhihet shen Meria ,
flakadani sec u ndez ,
udhet jane plot me fjale.
Mana , ullinj e vreshta tonat ,
verdhelluar henes ,
kurre te mos i genjeni
vashat e ketij katundi.
O ti mbremje e bukur ,
kush me ty po rri tani
qe e zuri gjindjen gjumi ?
Mua thelleza te shtrati
me sheh kurm te heshtur ,
sikur te shih nje statuje ;
si te pandehe se neser
eshte dita ime e madhe ?
Shkrehen pushke e bje kambana
me hare me te aguar ;
motera ime nga deti
hap dritaren e sheh motin
e gjith` kurmi po m`i qesh.
Shtepite tona pastrohen.
Para shpive , - thirrma e valles.
Kunatat qe mbremanet ,
bene fjal` te vatra
edhe fjeten zemeruar ,
rrine afer ne vallet ,
te zena per dore.
Vajza kryegeshtenje ,
liruar nga prindet ,
vjen te une e te zotyne ,
qe e beri pa mekate ,
qe ule syte e sheh mbi dhe
gjithe njerezit si vellezer.
Neser ajo , ne ket` ore ,
ulet ne shtratin tim ,
me jep faqen per te puthur ,
me le gershetin nen llere.
Djemt`qe do m`i lejne ,
trojeve tona do dalin ,
nder ullinj e kopeshtije ,
ashtu si del heneza
e njohur nga bota.
Shen Meri , ti mos na le ,
pasi te hyje ne shpi
e stolisur me ar
e pritur nga bujareshat ,
e rrembyer nga gjitonet , -
si nga bari nje vjollce ,
qe tryezen kundermon.
Si liri per gjithe vendin
qe shtepia e tim gjyshi ,
por tani esht`nen te tjere :
nusja nuk gjen ne shtepi
asgje per t`u madheshtuar.

Genci
29-04-2010, 16:10
Kangjelji XXII

Uljem , por se dua te fje.
Mos mbullij ti derjen ,
te hinj er e dejtit ,
te me ftohinj , si me ftohen
vashazit mbe te skaljisur ,
e dielli i paftes ,
ce me hin nder vaterat ,
emavet i parasten ,
mon ce shkoi je m`i kuljton.
Vajzen me stan e bukur
te dashur u me e pata ,
djalj ju lje ce asaj g`i gjet.
Me gare nder keto shpi
ajo tunden djepethin ,
brez e mua me terjorisen.
Uljem , por se dua te fje.
Si drita nde qiellit ,
siu nde kurmit e njeriut ,
kur e sheh pa noeri ,
ajo shpis i ka hje.
Dit e mia te fanemira ,
mbi dhe te kuljtoneni
si kta rehje e ljumerat ,
ce te mocem fanarosen
para atire ce te ljehen.
Uljem , por se dua te fje.



Kenga XXII

Bie , por s`dua te fle.
Mos e mbyll ti deren ,
le te hyje era e detit ,
te me ftohe , si me ftoh
vashezat me te prashitur ;
le te hyje dielli ,
qe te vatrat , i pafaj ,
na u rri prane memave ,
u kujton kohen e shkuar.
Vajzen me shtatin e bukur
une te dashur e pata
e m`i leu nje djal`qe i ngjet.
Me hare ne keto shpi
ajo perkund djepthin
e mua brezin me qendis. -
Bie , por s`dua te fle.
Si drita ne qiell e syu
ne kurm te njeriut ,
kur e sheh te pamenduar ,
ajo shpise i ka hie.
Ditet e mia fatmira ,
do kujtoheni mbi dhe
si keta brigje e lumenj ,
qe te mocem do t`u duken
atyre qe do te lejne. -
Bie , por s`dua te fle.

Genci
30-04-2010, 12:21
Kangjelji XXIII

Milosao : - Si nje re me shi te shegur ,
mbi katund shume e bardh ,
ce se di ku te pushonj ,
grua , ti ri kur jam mbe shpi.
Kur dolla , te conj se qan.
Nusja : - Birit im mose njeri
i ngrejti te vogeljit ,
i ndigu kure m`e zu ,
gjaket i piu Vedekja.
- S`e volla e t`in zot
djaljin , grua , ce te rempeu ,
pra ce gjith bota na sqepen.
Si te djepi , natjen ,
mbrenta veshevet i ntinej
nje jon kopiljevesh
e se dij se siper iljez
vejn e posht frinej katundi ,
ashtu sheh ani nde dejt ,
ljum te madh , trima te zalli ,
kuelj , e ktu kishe vedekur.
- Porsa t`emen ce m`e mbanej ,
biri im atje se pa.
Ai qentroi nder sit e mi ,
i perjerr si nje ljivere...
Nde katund vedes e para...
Mua m`e thoj...Te riut im
cilji var te he te qisha ?
- C`e kjo fjalj ? Engjell , oj vash ,
jam per tij.Kushe te guaj
stan tend mua te me benj ?
Llorezit e cerkethin
i ruata e me e putha.
Ajo shiti ljotezit ,
si llumbardh , shume nore ,
mbi miljonet shtu sit ,
tek gapej vreshta jon.



Kenga XXIII

Milosao : - Si nje re me shi te fshehur ,
mbi katund shume e bardhe ,
qe nuk di ku te pushoje ,
grua , ti rri kur jam ne shpi.
Kur dola , te gjeq se qaje.
Nusja : - Birit tim njeri s`ia mbrojti
foshnjerine dhe askush
nuk i ndihu kur ma zuri
vdekja , qe gjakun i piu.
- S`eshte zemerimi i zotit
djalin , grua , qe te rrembeu :
dheu te gjithe na mbulon.
Si te djepi , naten ,
te veshet i tingellonte
kenga e djemve e ai s`e dinte
se lart yjt` leviznin
e posht` fshati merrte fryme ,
ashtu shihte edhe anije
detit , e lumit te madh
trima zallit , kuaj , -
e gjithashtu vdiste !
- Porse t`emen qe ma mbante
atje lart im bir s`e sheh.
Ai mbeti me sy hapur
nga un` bere si levere...
Ne katund do vdes e para...
Po , ma tha...Te rite tim
cili varr e ha te kisha ?
- C`esht` kjo fjale ? Engjell vashe ,
jam i yti ! Kush te huaj
shtatin tend mua ma ben ?
Lleret edhe zverkun
i veshtrova e m`ia putha.
Ajo fshiu lotet ,
si pellumb , shume e menduar ,
mbi mullinjte shtiu syte ,
te ku shtrihej vreshta jone.

Genci
30-04-2010, 14:21
Kangjelji XXIV

Kush te thoj se mua me ljeje ,
e pafan motera ime ?
sa te garaksenej mbi dejt ,
me ljereje shtrathin ,
sirkun te tagjisje.
Ciljones ce nkuqenej ,
llamparisejin sufitat.
Popo ! bere pendezit
si nje fjutur e mundash ,
vash , te mos e shihje !
Ben te tjera mbi dhe
ce do zun duart ente ,
e ti m`ij e pjugurosur.
Ata si , throne e gjelles ,
jan bot e u be mugull
ajo buz , molla e embelj ,
nde njezet e pes vjet.
Kuj me lje nde ket dhe ,
hje e madhe e shpis ime ?
Kush me delj nde derjet
te ziljisenjen vashazit ,
llumbardhat t`e ruanjen
ka qeramidhjet ?
Shtrati i pashtruamith ,
s`esht kush t`ecinj per nde shpi.
O , kur t`iknjen keto dit !
U te hinj nde iljezit
te m`e njog e ,ka lega ,
te perdor te reshtemi ,
me te mos ndahemi.



Kenga XXIV

Kush kujtoi se do me lije ,
e pafat motera ime ?
Sa agonte permbi det ,
me liroje shtratin ,
qe te ushqeje sirkun.
Fustanes qe skuqte ,
shendrisnin tavanet.
Bobo ! flete si nje flutur
se c`me vure e mendafshin ,
vash`, do mos e shihje !
Te tjera mbi dhe i kryen
c`pati zene dora jote
e ti me je pluhurosur.
Fron i jetes , ata sy
jane toke e myk u be
ajo buze , si molle e embel ,
ne njezet e pese vjet.
Kuj me le ne kete dhe ,
hir i madh i shtepis`sime ?
Kush me del ne dere
te zilepse vashat ,
e llumbardhat ta veshtrojne
qe nga qeramidhet ?
Shtrati mbeti i pashtruar ,
njeri s`ecen neper shpi.
O ! gjer t`ikin keto dite
e te hyj nder yjet ,
te te shquaj e perdorez ,
larg prej shpirtrave te tjere ,
me ne te mos ndahemi !

Genci
01-05-2010, 08:14
Kangjelji XXV

Di dit mjegull e shi
veren dojn te na reshtejin ;
tek e katerta , nder lemenjet
shtruan dhemate te djelli.
U vetem , i heljemuar
vajta te Shureza ,
uljem te bith e ullirit.
Kallames vin tue llarisur
nje lloje caullash ,
sa shtuara u m`u pataksa.
Te difiza takenej
topera e gravet ;
in kentime vreshtavet ;
dukej jeta e ljer menatet.
O e bukur motera ime ,
jan rush te varri it ?
Vent te bukur nde te dhan ,
ti s`ulje e fanemir ,
se se rri mose me mua.
Nde pestaj , kurme begua
nder te veshurat i rar
ajo esht e se di keto fjalj
per oreks ce vu te dita ,
me ruatit me ljipisi
zoti dheravet e shum ,
ket gjell te me kepunj ,
te me dalj ka dor e tij.



Kenga XXV

Dy dit` mjegull edhe shi
veren dojin te na reshtin ;
tek e katra , nder lemenj ,
shtruan duajte ne diell.
Une , vetem , i helmuar ,
vajta gjer te Shureza ,
ndejta te bythe e ullirit.
Nje turme sterqokash vinin
kashtronjes , duke u cirrur
aq sa brofa ne kembe.
Pyllit takente
sepata e gravet ;
kenge vinin vreshtvet ;
bota dukej te kish lere
asaj menate. -
O e bukura motera ime ,
mos ka rrush te varri yt ?
Vend te bukur ne te dhane ,
prape s`shtrihesh dot e lumtur.
Pse s`rri perhere me mua ?
Kurmi i saj i bere pluhur
neper rroba i ka rene
e keto fjale s`i ndjen.
Zoti i dherave te shuma ,
qe dha diten plot deshire ,
me veshtrofte dhemshurisht ,
kete jete me keputte ,
te me dale dores tij !

Genci
01-05-2010, 08:52
Kangjelji XXVI

Friti era prapa shpivet.
Motera ime vogelja
veshet e me ljahjet ,
mer geljper e pethit ,
uljet dreq dejtit.
Rij mbi ujet illi dites.
Tek throni aferith
i fjantakset zonja ime ,
ce nje kez terjorenej ,
si ajo kishe zakon.
Nusia : - Ashtu , bir , dielli ce dihet
vajzes ce cjon te ljar
me se dheut i qeshenith.
Ajo vashe shum e aksem
ritjet te hje` e s`emes
ljipisjare , e qetemez ,
pjono statin me gadhi ,
shpivet ecen si nje ill.
Bilja e gjitonies
me e ruan e disheron
ajo zonj t`e kumandonj.
Gjifriturat kopilje
ndat shpi dojn te zon
deljemjer o mbe prament.
Kur ljereu shpin e t`et
gjitonit u erretin :
e ziljistin fanemir
katundin e dhenterrit.
Kur vedes , ka der e te zotit
shkon e jema e qanith.
Ce ajo thoj , u fanarosa ,
e me pa e ruati vashen
e beri buzen mbe gaz ,
gazi te vedekure.
Motera ime e marmarost
sit me shtu nde cerjet.
Ish throni i ljeriem ,
nkuqejin rempt diellit
vert e qeramidhevet.
Posht te ljumi shelqet ,
te ftohet , te sbardhuris
era tundenej mbe hje.



Kenga XXVI

Era fryu prapa shpive.
Motra ime e vogla
vishet edhe lahet ,
merr gjilper` e pene
e me ulet kundrejt detit.
Rri mbi uj`ylli i mengjesit.
Afer , mbi fron i fanepset
zonja ime tek qendis ,
sic e kish zakon , nje keze.
Nusja : - Ashtu bij`; dielli qe del
vajzes se lare i qesh
me shume se dheut.
Ajo vashe aq e gjalle
rritet nen hien e s`emes
e qete e e dhemshur ,
shtatin plot me hire ,
shpive ecen si nje yll.
E bija e gjitones
ma kundron e deshiron
ajo zonj` ta komandoje ;
cupat gjifryra
asaj dere e duan burrin ,
ndo bari , ndo me parmende.
Kur e la shtepine e t`et ,
fqinjeria u erresua
edhe zilisnin fatmadhin
katundin e dhendrrit.
E ne vdekte , i shkon mema
nga dere e te shoqte e qan.
Ajo flit - e une u dhashe ,
me pa dhe veshtroi vashen
e beri buzen me gaz ,
nje gaz prej se vdekure.
Motra ime e marmarosur
me shtiu syte ne fytyre.
Froni ishte i liruar ,
rrezet e diellit skuqnin
streht` e qeramidhevet.
Posht` te lumi , shelgjet ,
te zberdhulur e te ftohte ,
era i tundte gjithe hir.

Genci
02-05-2010, 11:51
Kangjelji XXVII

Vasha e meruamez
hiri tek e emta.
Vasha : - Ulju e bem keshetethin.
Dreq shpis zotit u ulj.
Bij djelli ka dera
afer djep e pes thelleza
nen thronet shkarareshin.
Vashes ljot i ranith
t`emtes nde dorjet.
E emta : - C`e heljmi it , bir ?
Vasha : - heljmi im shume i keq :
njota vet per vetehen
fanemirat keto zoge
bushteren njerk se kanith.
- Vajz , bilj e sime moter ,
ndo ti ben buzen mbe gaz ,
ndo ti fjet , ndo shtie sit ,
zemerat gjith te duani mir.
- Porsi mua se me veljen :
s`e mema te me shog.
Nat e dit je me gjerton
njerka bushtera ce kam.
- Mos me qaj ti , bilja ime.
Nani shpet vete martuar
e te zoti fanemir
gjith garron ti keta heljme.
Vajza me nje sheretim
goljq keshetethin e art ,
beri e shiti ljotezit ,
sit i llamparistin :
- Njeter sa kame te ronj ?



Kenga XXVII

Vasha e mjeruarez
hyri tek e emta.
Vasha : - Ulu e beme gershetin.
Ndejti drejt shtepis`se zotit.
Dielli binte qe nga dera
afer djepit pes`thelleza
nen frone perpushnin.
Vashes i shpetuan lotet
mbi doren e s`emtes.
E emta : - C`eshte helmi yt , moj bije ?
Vasha : - helmi im eshte i madh shume.
Pa shih keta zogj qe rrojne
vetem , po fatbardhe : s`kane
njerke egersire.
- Vajze , bije e sime motre ,
ndo ti ben buzen me gaz ,
ndo ti flet o shtie syte ,
s`gjendet zemer qe s`te do.
- Porse mua nuk me vlen :
s`eshte mema te me shohe.
Nat e dite me qerton
njerka mizore qe kam.
- Mos me qaj ti , bija ime :
tani shpejt me vete nuse
e te zoti yt fatmire
gjithe helmet i harron.
Vajza me nje psheretime
terhoq gershetthin e arte ,
beri e fshiu lotezit ,
syte i shendriten.
- E sa kam te rroj ende ?

Genci
02-05-2010, 13:19
Kangjelji XXVIII

Ran kumbort e tamburini
e nje tremb ljesh e mundash
vet ce piksi mema ime
ime moter matenej
me nde krie nje sqep te zi.
Trimit , ce t`i mir te biljen ,
ajo e piksi per spervjer ,
naten ce te gapnej
nj`ushter kur te qellenej ;
por s`e dij motera ime.
Perandajna ajo , e garruam ,
vetejui kuljtonej memen ,
kriepjugurosuren
e te varri e pa njogur ,
e me ljot ju mbjuani sit.
Si hroaz mbi shtrat e nuses
shpis i qeshen mjezedit
e se ndien e paroni
kurm e saj me ljesht e bukur.
Uljet afer e ruata.
Formadhe mema ime
pat bes me ushteren
Arberit t`i ndihja :
e lja besa e pra vediq.
E kuljtova e , ka dukej
kopeshti , u prora e qajta.
Arat e skaljiseme
shi i but bunarenej.
Vernikokula me ljulje
e perflushur , si nje valle
ce uljet e me pret nusen ,
prit te djellat me karpua.
Motra : - Triesa e shtruame ,
throni afer , moj vella ,
via ljevrosu.Ashtu kopilj
mose ri ti heljemuar.
Milosao : - Motera ime vogelja ,
pra ce shpin ti me rezove ,
u te shoh te ljodhetez ,
vetemez te paruatur...
- Dhoks paft zoti nder qiell
ce na mori zonjen mem !...
Porsi ajo ce te na rie
me ampni je te na kuljtonj
ndo mos... - Ti fanemir
mose bere ate ce doj
ajo e mjelj , e fjejte naten ,
ndenje diten te peshtjeri ,
si nje drit ce dhezjet
e shkeljqen njera ce shuhet ,
ne jeta me doj te jeter.
Mua nj`e guaj me reshti memen.
- Mema pat shume gadhi ,
porsi ajo moter e mjelj ,
me peshtjer e vapehtez ,
i l`ja statin tim vellau
si drita me ri tek illi.
Te zezen per te varesur
ce e do e neng e lje ,
ashtu gjith ce me garruan ?
Sa e bukur kish ljer !...
Sa hje nd`ato zakon !



Kenga XXVIII

Rane kembore e tambure.
Me nje vel te zi ne krye ,
ime moter maste
nje tremb lesh e mendafsh ,
qe e kish tisur vete mema.
Trimit qe do i mirr te bijen ,
ia kish tisur per shatore ,
qe ta hapte naten
ushterise kur t`i printe ;
por s`e dinte motra ime
e prandaja , e harruar ,
filli vetem kujtoj memen ,
kryepluhurosuren
e qe s`njihej me te varri ;
iu veshen syte me lot.
Ish pa jete si piktura ,
qe mbi shtratn` e nuses
ne mesdite i qesh shtepise
e s`e ndjen kurmin e saj
me ate flok te bukur.
Ulur prane , une e veshtroja.
Madheshtorja mema ime
pat besuar qe me ushtri
Arberit une t`i ndihja ;
e la besa edhe vdiq.
E kujtova dhe , nga duket
kopshti , u ktheva e qava.
Arat e prashitura
shiu i bute i bunarte.
Kajsia me lule
frushullonte si nje valle
qe ulet e me pret nusen ,
pret te dielat plot fruta.
Motra : - Ja tryeza e shtruar ,
froni prane , o vella ;
hajde , ngushellohu ,
kaq i ri dhe vec helmuar !
Milosao : - Motra ime e vogela ,
pasi m`ujdise shtepine ,
po te shoh te lodhur , vetem ,
e qe s`te hedh syt`njeri...
- Lavdi paste ne qiell zoti ,
qe na mori zonjen meme !...
Kur te na kujtoje ajo
nga vendi i paqes ,
njesoj eshte... - Ti je e lumtur
se gjithnje si desh e mjera
bere : diten punove ,
naten fjete , si nje drite
qe ndizet edhe shkelqen
gjersa shuhet , edhe botes
me s`i lypset.Mua memen
nje e huaj ma largoi.
- Mema pat shume gezime ,
porse ajo moter e mjere ,
punetore e varfer ,
i la shtatin tim vellai
si drita qe rri tek ylli.
C`e merzit te zezen ?
Perse nuk e le te qete ,
pasi te gjithe e harruan ?
Sa e bukur kishte lere !...
Sa hie ne ato zakone !...

Genci
05-05-2010, 11:44
Kangjelji XXIX

Ujte gumbur , ra vorea ,
malje e sheshe u veshetin.
U , si udh e engjellit ,
ver , te shoh e trembjem.
Djaleri ce jeten bushter
neng njogu , me te qeshen
si shtjerrat nde barishtet.
Deg e trentafiljevet
shkunden shithin mb`ajrit ,
vashes i mbjon keshetethin
ce piksi me jothi ;
mbjon djalj e gjitonies
c`i ljuan te perheri.
Ajo e puthen e me nkuqet ,
se fjantaksen djalj e mallit
ce asaj t`i ljehjej.
Buten peljat se t`i hipinj ;
pendet zogjevet i shkuljen
burri kriet per te stoljisur ;
si vorea perthajti ljuljet ,
shakemisen sheshe sirk
nje te veshures te benj ;
fanemire nde piksenej
rempet e djellit !
Vera me e magjepsenith :
Lulje te bardha , ljulje te verdha ,
te pergapeta , te vjerra ,
dojn goljen sa t`i fjisin.



Kenga XXIX

Ujerat mene , ra veriu ,
male dhe sheshe u veshen.
Si udhen e engjellit , vere ,
te shoh edhe trembem.
Djemt`, qe boten shtrige
njohur nuk e kane , qeshin
porsi shqerrat ne livadhe.
Degt` e trendafilave
shkundin vesen edhe vashes
mbi gershetethin i bie ,
qe pleksi me vjollca ;
bie mbi foshnjen e fqinjes ,
qi i lot te preheri.
Ajo e puth e me skuqet ,
se mendon te djali i mallit ,
qe nje dite do t`i leje.
Pelat zbuten per te hipur ;
burri shkul pendet e zogjve
te stolise kryet ;
si veriu qe perthan lulet ,
ai prish nje shesh me sirq ,
qe nje rrobeze te beje ;
fatbardhe sikur te tiste
rrezet e diellit vete !
Vera e magjeps me shume :
lule te bardha , lule te verdha ,
te perhapura , te vjerra ,
duan vec goje t`i flasin.

Genci
05-05-2010, 12:36
Kangjelji XXX

Friti er e maljevet
e rrezoi hjen e lisit.
Gjaku im te ljumi Vodhit.
Gapni spervjerin ,
Ushteror , u te me shoh
Skutarin e time moter
Te finestera kuntrelja.
Me atje se zegjoniem
ljuljevet ce tunden era
si suvalj e pafernuam.
Mbjidhen shoket mbremanet
nde katund , nde vateret , -
u m`i lje si enderrez.

S`e me e Milosat.



Kenga XXX

Fryjti era e maleve
dhe rrezoi hien e lisit.
Gjaku im te Lumi i Vodhit.
Hapeni shatoren ,
o ushtare , qe te shoh
Shkodren dhe time moter
te dritareja kundruall.
Atje nuk do zgjohem me
luleve qe i tund era
si suvale e pasosur.
Mblidhen shoket mbremanet
ne katund , te vateret. –
I lashe si enderrez.

Mbaroi Milosaoja.



Marre nga libri „ Kenget e Milosaos „ nga Jeronim De Rada.
Libri u botua ne shtypshkronjen „ Mesonjetorja „ , me 1998 ne Tirane.
Poemen ne shqipen e sotme zyrtare e pershtati Dhimiter S. Shuteriqi.
Librin per shtyp e pergaditi D. Budo.

Disa te dhena rreth poemes.
I. Eshte vere.Milosaoja kthehet ne shtepi ( ne Shkoder) nga vendi i huaj
(Selaniku,ku duket se studionte).Gezimi i tij dhe i familjes eshte i madh.

II. Djali takon ne krua te bijen e Kollogrese(Rinen) dhe lind menjehere
dashuria.

III. Djali e ndjek vajzen tek punon,fushave.Ajo zilepset(ka zili) per nusen qe trimi do te marre ndonje dite,pa i vajtur mendja se mund ta kete kete fat vete….